پیشگیری از حوادث شغلی در سایه اجرای قانون؛
ایمنی کارگران انتخاب نیست؛ تکلیف قانونی کارفرمایان است
ماده ۸۵ قانون کار جمهوری اسلامی ایران، با تأکید بر الزام رعایت مقررات حفاظت فنی و بهداشت کار، مسئولیت صیانت از سلامت نیروی انسانی را به یکی از محورهای اساسی فعالیت کارگاهها تبدیل کرده است؛ موضوعی که اجرای دقیق آن، در کنار آموزش مستمر و نظارت بر شرایط محیط کار، نقش مهمی در پیشگیری از حوادث شغلی و حفظ جان کارگران دارد.
به گزارش خبرنگار دسترنج ۲۴،ماده ۸۵ قانون کار جمهوری اسلامی ایران، رعایت دستورالعملهای حفاظت فنی و بهداشت کار را در کارگاههای مشمول الزامی میداند؛ تکلیفی قانونی که با هدف صیانت از نیروی انسانی، پیشگیری از حوادث شغلی و کاهش خطرات ناشی از فعالیتهای کاری پیشبینی شده است.
بر اساس این ماده، رعایت دستورالعملهایی که از سوی شورای عالی حفاظت فنی و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در حوزه حفاظت فنی و بهداشت کار تدوین میشوند، برای کارگاهها، کارفرمایان، کارگران و کارآموزان الزامی است. همچنین، مطابق تبصره ماده ۸۵، کارگاههای خانوادگی نیز موظف به رعایت مقررات مربوط به حفاظت فنی و بهداشت کار هستند.
تأمین ایمنی؛ مسئولیتی فراتر از تهیه تجهیزات
اجرای الزامات ایمنی در محیط کار، تنها به تهیه وسایل حفاظت فردی محدود نمیشود، بلکه آموزش کارگران، شناسایی خطرات محیطی، نظارت بر شرایط کار و پیشگیری از بروز حوادث نیز از جمله اقداماتی است که در تحقق محیط کاری ایمن نقش اساسی دارند.
در همین راستا، ماده ۹۱ قانون کار، کارفرمایان و مسئولان واحدهای مشمول را موظف میکند وسایل و امکانات لازم برای حفاظت و سلامت کارگران را فراهم کنند، نحوه استفاده از تجهیزات را آموزش دهند و بر رعایت مقررات حفاظتی و بهداشتی نظارت داشته باشند. کارگران نیز مکلفاند از تجهیزات حفاظتی استفاده کرده و دستورالعملهای مربوط را رعایت کنند.
ایمنی در پروژههای پیمانکاری؛ ضرورتی انکارناپذیر
در پروژههای عمرانی، صنعتی و پیمانکاری، رعایت مقررات حفاظت فنی و بهداشت کار از اهمیت ویژهای برخوردار است؛ چراکه فعالیت در محیطهای پرخطر، استفاده از ماشینآلات و تجهیزات تخصصی و تعدد عوامل اجرایی میتواند احتمال وقوع حوادث شغلی را افزایش دهد.
از این رو، شناسایی و ارزیابی خطرات، تأمین تجهیزات ایمنی متناسب با نوع فعالیت، آموزش مستمر نیروها و نظارت بر اجرای دستورالعملهای حفاظتی، از جمله اقداماتی است که میتواند در کاهش حوادث و حفظ سلامت نیروی کار مؤثر باشد.
آییننامههای مرتبط با ایمنی کار نیز در کنار قانون کار، الزامات تکمیلی را برای فعالیتهای مختلف، از جمله امور پیمانکاری، تعیین میکنند. رعایت این الزامات باید متناسب با نوع فعالیت، شرایط کارگاه و مقررات لازمالاجرا دنبال شود.
ماده ۹۵ قانون کار؛ تأکید بر مسئولیت قانونی کارفرما
در کنار ماده ۸۵، ماده ۹۵ قانون کار نیز بر مسئولیت اجرای مقررات و ضوابط فنی و بهداشت کار در محیطهای کاری تأکید دارد. بر اساس این ماده، مسئولیت اجرای مقررات یادشده بر عهده کارفرما یا مسئولان واحدهای مشمول است و در صورت وقوع حادثه ناشی از رعایت نکردن مقررات، مسئولیتهای قانونی مربوط، با توجه به شرایط و احراز تخلف، قابل بررسی خواهد بود.
این موضوع نشان میدهد که رعایت اصول ایمنی نباید به اقدامی تشریفاتی یا مقطعی تبدیل شود، بلکه لازم است در تمام مراحل فعالیت کاری، از برنامهریزی و آمادهسازی محیط تا اجرای عملیات و نظارت بر عملکرد کارکنان، مورد توجه قرار گیرد.
پیشگیری از حوادث؛ سرمایهگذاری برای حفظ نیروی انسانی
کارشناسان حوزه ایمنی و بهداشت حرفهای همواره بر اهمیت آموزش، نظارت مستمر و ایجاد فرهنگ ایمنی در محیطهای کاری تأکید دارند. شناسایی بهموقع شرایط ناایمن، رسیدگی به مخاطرات شغلی و آگاهیبخشی به کارگران و کارفرمایان میتواند نقش مهمی در کاهش حوادث و بیماریهای ناشی از کار داشته باشد.
در مجموع، ماده ۸۵ قانون کار یکی از مبانی قانونی نظام حفاظت فنی و بهداشت کار در کشور به شمار میرود؛ مادهای که اجرای مؤثر آن، در کنار رعایت سایر مقررات مرتبط، میتواند زمینهساز ارتقای ایمنی محیطهای کاری، حفاظت از سلامت کارگران و کاهش حوادث شغلی باشد.
پیام اصلی این ماده روشن است: حفظ جان و سلامت نیروی کار، بخشی جداییناپذیر از الزامات قانونی فعالیت اقتصادی است و رعایت ایمنی باید در اولویت تصمیمگیریها و اقدامات اجرایی محیط کار قرار گیرد.

