اختصاصی دسترنج ۲۴ | پشت پرده گرانی برنج ایرانی از شالیزار تا سفره مردم؛
برنج در دو راهی بقا و گرانی؛ کشاورز زیر بار هزینه، مصرفکننده زیر فشار قیمت!
برنج ایرانی امسال پیش از آنکه وارد سفره مردم شود، درگیر یک بحران پیچیده شده است؛ از افزایش چند برابری هزینههای تولید و رشد ۵۰ درصدی کارمزد شالیکوبیها گرفته تا نگرانی شالیکاران از ورود برنج خارجی در فصل برداشت. در حالی که کشاورزان خواستار تعیین قیمت واقعی محصول بر اساس هزینههای تولید هستند، مصرفکنندگان نگران موج جدید گرانی برنجاند. اکنون سؤال اصلی این است؛ آیا افزایش قیمت برنج نتیجه هزینههای واقعی تولید است یا حاصل ضعف مدیریت بازار و فاصله میان مزرعه تا سفره؟
به گزارش خبرنگار دسترنج ۲۴،زنجیره تولید برنج در مازندران امسال با موجی از افزایش هزینهها روبهرو شده است؛ هزینههایی که از نخستین مرحله کشت آغاز میشود و تا آخرین حلقه یعنی شالیکوبی ادامه پیدا میکند.
طبق اعلام دفتر هماهنگی امور اقتصادی استانداری مازندران، نرخ تبدیل شالی به برنج سفید در شالیکوبیهای سنتی و صنعتی برای سال جاری تعیین شده است؛ بهطوری که کارمزد تبدیل شالی برداشت مستقیم در واحدهای مدرن ۸۳ هزار و ۵۰۰ ریال و در واحدهای سنتی ۷۵ هزار ریال به ازای هر کیلوگرم اعلام شده است.
برای محصولی مانند طارم محلی و طارم هاشمی که بخش قابل توجهی از تولید کیفی مازندران را تشکیل میدهد، همین هزینه پایان مسیر، رقم قابل توجهی را به هزینه تمامشده اضافه میکند.
اما مسئله فقط شالیکوبی نیست؛ کشاورز پیش از رسیدن محصول به کارخانه، با افزایش هزینه بذر، کود، سم، کارگر، ماشینآلات و تجهیزات مواجه شده است.
شالیکار در محاصره هزینهها
روایت کشاورزان مازندرانی از سال زراعی جاری، روایت افزایش شدید هزینههاست. آنان میگویند قیمت نهادهها، دستمزد کارگران، هزینه نشاکاری، شخم و آمادهسازی زمین و حتی اقلام سادهای مانند کیسه شالی افزایش چشمگیری داشته است.
هزینههای بالای تولید باعث شده بسیاری از شالیکاران معتقد باشند فروش برنج با قیمت پایینتر از هزینه واقعی، ادامه فعالیت آنان را با خطر مواجه میکند.
برنجکاری برای بسیاری از خانوارهای روستایی شمال کشور تنها یک فعالیت اقتصادی نیست؛ منبع اصلی درآمد سالانه است. به همین دلیل کشاورزان تأکید دارند قیمتگذاری باید بر اساس هزینه واقعی تولید و سود منطقی انجام شود، نه تصمیمهای کوتاهمدت بازار.
شوک واردات در فصل برداشت
در کنار افزایش هزینههای تولید، تصمیم درباره لغو ممنوعیت ترخیص برنج در فصل برداشت، نگرانی دیگری را برای شالیکاران ایجاد کرده است.
فعالان حوزه تولید معتقدند ورود برنج خارجی در زمان عرضه محصول داخلی میتواند قدرت چانهزنی کشاورزان را کاهش دهد و زمینه را برای فشار بیشتر بر قیمت خرید محصول فراهم کند.
از سوی دیگر، مسئولان معتقدند مدیریت بازار باید به گونهای باشد که هم تولیدکننده آسیب نبیند و هم مصرفکننده توان خرید داشته باشد.
فاصله قیمت مزرعه تا بازار؛ حلقهای که همچنان محل سؤال است
یکی از چالشهای قدیمی بازار برنج، فاصله میان قیمت خرید از کشاورز و قیمت نهایی در بازار مصرف است. تجربه سالهای گذشته نشان داده که افزایش قیمت برنج همیشه به معنای افزایش درآمد کشاورز نبوده و در برخی مواقع بخش قابل توجهی از سود نصیب واسطهها شده است.
همین موضوع باعث شده شالیکاران خواستار اصلاح نظام توزیع و کاهش نقش واسطههای غیرضروری در بازار شوند.
جهاد کشاورزی: قیمت باید بر اساس هزینه تولید تعیین شود
مسئولان بخش کشاورزی مازندران نیز بر ضرورت توجه به هزینههای واقعی تولید تأکید دارند. از نگاه آنان، افزایش قیمت نهادهها، تجهیزات، دستمزد کارگری، هزینه شالیکوبی و بستهبندی، باید در تعیین قیمت نهایی برنج مورد توجه قرار گیرد.
همزمان تأکید شده که سیاست قیمتگذاری باید به گونهای باشد که ضمن حفظ تولید داخلی، قدرت خرید مصرفکنندگان نیز از بین نرود.
مازندران؛ ستون تولید برنج کشور در آزمون اقتصادی
مازندران با سهم قابل توجه در تولید برنج کشور، نقش مهمی در امنیت غذایی ایران دارد. اما ادامه تولید این محصول راهبردی نیازمند تصمیمهایی است که هم کشاورز را حفظ کند و هم بازار مصرف را مدیریت کند.
بحران امروز برنج، بحران یک قیمت نیست؛ بحران یک زنجیره است. اگر هزینه تولید واقعی دیده نشود، کشاورز از چرخه تولید خارج میشود و اگر نظارت بر بازار تقویت نشود، مصرفکننده هزینه ناکارآمدیها را پرداخت خواهد کرد.
به گزارش خبرنگار ما،برنج ایرانی امروز میان دو نگرانی گرفتار شده است؛ نگرانی کشاورزی که نمیخواهد محصولش زیر قیمت واقعی فروخته شود و نگرانی مردمی که توان خریدشان هر روز محدودتر میشود. راهحل، نه سرکوب قیمت تولیدکننده است و نه رها کردن بازار؛ بلکه اصلاح زنجیره تولید تا مصرف، حذف واسطههای غیرضروری و تعیین قیمت بر پایه واقعیتهای اقتصادی است. آینده برنج ایرانی، در گرو تصمیمهایی است که باید هم صدای شالیکار را بشنود و هم دغدغه سفره مردم را فراموش نکند.
