از سفرههای کوچکتر تا نگرانیهای بزرگتر؛
یارانهای که آب رفت؛ چرا حمایتهای معیشتی دیگر گرهگشای زندگی مردم نیست؟
افزایش شتابان قیمت کالاهای اساسی، دارو، مسکن و خدمات، زندگی بسیاری از خانوارهای ایرانی را با چالشهای جدی مواجه کرده است. در شرایطی که تورم به یکی از مهمترین دغدغههای اقتصادی جامعه تبدیل شده، بسیاری از اقشار حقوقبگیر، بازنشستگان و مستمریبگیران معتقدند سیاستهای حمایتی دولت دیگر توان جبران کاهش قدرت خرید آنها را ندارد.
به گزارش خبرنگار دسترنج،افزایش شتابان قیمت کالاهای اساسی، دارو، مسکن و خدمات، زندگی بسیاری از خانوارهای ایرانی را با چالشهای جدی مواجه کرده است. در شرایطی که تورم به یکی از مهمترین دغدغههای اقتصادی جامعه تبدیل شده، بسیاری از اقشار حقوقبگیر، بازنشستگان و مستمریبگیران معتقدند سیاستهای حمایتی دولت دیگر توان جبران کاهش قدرت خرید آنها را ندارد.
«فاطمه» یکی از همین افراد است؛ زنی سرپرست خانوار که با مستمری ماهانه خود علاوه بر هزینههای روزمره، باید هزینههای درمان و داروی بیماریاش را نیز تأمین کند. او میگوید بخش قابل توجهی از درآمدش صرف دارو میشود و آنچه باقی میماند، پاسخگوی نیازهای اولیه زندگی نیست. شرایطی که به گفته او، در ماههای اخیر سختتر از گذشته شده است.
تورم؛ مهمترین عامل فرسایش معیشت
دادههای رسمی منتشرشده از وضعیت تورم نشان میدهد فشار اقتصادی بر خانوارها همچنان در حال افزایش است. نرخهای بالای تورم سالانه و نقطهای، بیانگر رشد مستمر هزینههای زندگی است؛ روندی که باعث شده درآمدهای ثابت از جمله حقوق کارگران، مستمری بازنشستگان و کمکهای حمایتی دولت، فاصله قابل توجهی با هزینههای واقعی خانوارها پیدا کند.
بررسیهای میدانی نیز از افزایش محسوس قیمت کالاهای مصرفی حکایت دارد. اقلامی مانند گوشت، مرغ، لبنیات، برنج، دارو و مواد شوینده در ماههای اخیر با موجهای متوالی افزایش قیمت مواجه بودهاند. پیامد مستقیم این وضعیت، کاهش مصرف برخی کالاهای ضروری و حذف تدریجی آنها از سبد خانوارهای کمدرآمد است.
کارشناسان معتقدند یکی از نشانههای هشداردهنده در اقتصاد ایران، کاهش مصرف کالاهای اساسی به ویژه مواد پروتئینی و لبنی است؛ موضوعی که میتواند در بلندمدت پیامدهای اجتماعی و حتی بهداشتی گستردهای به همراه داشته باشد.
سقوط ارزش واقعی یارانهها
یکی از محورهای اصلی بحثهای اقتصادی این روزها، میزان اثرگذاری یارانه نقدی و کالابرگ الکترونیکی است. اگرچه دولت طی سالهای اخیر تلاش کرده با پرداخت یارانه و اجرای طرح کالابرگ بخشی از فشار معیشتی را جبران کند، اما افزایش مداوم قیمتها موجب شده ارزش واقعی این حمایتها به شدت کاهش یابد.
مقایسه ارزش یارانه در زمان آغاز اجرای قانون هدفمندی یارانهها با ارزش فعلی آن نشان میدهد قدرت خرید این کمکها در طول سالهای گذشته به شکل محسوسی افت کرده است. به بیان دیگر، اگرچه مبلغ اسمی یارانه نسبت به سالهای ابتدایی افزایش یافته، اما در عمل توان خرید آن برای خانوارها به مراتب کمتر شده است.
بسیاری از خانوارهای کمدرآمد معتقدند یارانه و کالابرگ تنها بخشی بسیار محدود از هزینههای ماهانه آنها را پوشش میدهد و نمیتواند نقش تعیینکنندهای در بهبود معیشت داشته باشد.
چرا سیاستهای حمایتی اثر خود را از دست دادهاند؟
اقتصاددانان و فعالان کارگری بر این باورند که مشکل اصلی تنها در رقم یارانهها خلاصه نمیشود. از نگاه آنها، تا زمانی که روند افزایش قیمتها مهار نشود، هرگونه افزایش در یارانه یا دستمزد به سرعت تحت تأثیر تورم قرار خواهد گرفت.
به اعتقاد کارشناسان، پرداخت نقدی بدون ایجاد ثبات اقتصادی و کنترل تورم، تنها به مسکنی کوتاهمدت تبدیل میشود. در چنین شرایطی، هرچند درآمدها افزایش پیدا میکند، اما هزینههای زندگی با سرعت بیشتری رشد کرده و قدرت خرید خانوارها همچنان کاهش مییابد.
همین مسئله باعث شده است که بخش قابل توجهی از جامعه، بهویژه کارگران، بازنشستگان و مستمریبگیران، احساس کنند در رقابت میان درآمد و هزینه، همواره بازنده هستند.
معیشت؛ چالش اصلی سال ۱۴۰۵
بررسی وضعیت موجود نشان میدهد مهمترین مطالبه اقشار حقوقبگیر، نه افزایش مقطعی کمکهای نقدی، بلکه ایجاد ثبات اقتصادی و مهار تورم است. بسیاری از کارشناسان معتقدند ادامه روند فعلی میتواند شکاف میان درآمد و هزینه را عمیقتر کرده و فشار بیشتری بر طبقات متوسط و کمدرآمد وارد کند.
در چنین شرایطی، مسئله معیشت به مهمترین چالش اقتصادی و اجتماعی کشور تبدیل شده است. کاهش قدرت خرید، افزایش نااطمینانی نسبت به آینده و دشوارتر شدن تأمین نیازهای اولیه زندگی، موضوعاتی هستند که امروز در زندگی میلیونها خانوار ایرانی دیده میشوند.
روایت زندگی افرادی مانند فاطمه، تنها یک داستان شخصی نیست؛ بازتاب واقعیتی است که بخش قابل توجهی از جامعه آن را تجربه میکند. واقعیتی که نشان میدهد در کنار آمارها و شاخصهای اقتصادی، معیشت مردم همچنان مهمترین آزمون سیاستگذاری اقتصادی در کشور است.
