پشت پرده آمارهای امیدوارکننده انرژی؛
کاهش ناترازی برق یا رکود صنعت؟!
در ماههای اخیر برخی گزارشها از کاهش نسبی ناترازی برق در کشور حکایت دارند؛ موضوعی که در نگاه نخست میتواند نشانهای از بهبود وضعیت تأمین انرژی و افزایش توان شبکه برق باشد. اما کارشناسان معتقدند برای تحلیل دقیق این روند باید فراتر از اعداد و آمار رفت.
به گزارش خبرنگار دسترنج،به اعتقاد کارشناسان حوزه انرژی، کاهش ناترازی برق لزوماً به معنای رفع مشکلات ساختاری صنعت برق نیست و در برخی موارد این کاهش میتواند نتیجه افت مصرف ناشی از کاهش فعالیتهای اقتصادی و صنعتی باشد.
برق کمتر مصرف میشود؛ اما چرا؟
بخش قابل توجهی از صنایع کشور در سالهای اخیر با ظرفیت کامل فعالیت نکردهاند. مشکلات اقتصادی، محدودیتهای سرمایهگذاری، کاهش تولید و افت تقاضا موجب شده بسیاری از واحدهای صنعتی از ظرفیت اسمی خود فاصله بگیرند. نتیجه طبیعی این روند، کاهش مصرف برق در بخش صنعت است.
در چنین شرایطی ممکن است فشار بر شبکه برق کاهش یابد و شکاف میان تولید و مصرف کمتر شود، اما این موضوع الزاماً به معنای تقویت زیرساختهای انرژی نیست. به بیان دیگر، کاهش مصرف ناشی از رکود اقتصادی نمیتواند به عنوان یک دستاورد پایدار در حوزه مدیریت انرژی تلقی شود.
زخمی که هنوز درمان نشده است
صنعت برق ایران طی سالهای گذشته با چالش کمبود سرمایهگذاری مواجه بوده است. از یک سو تقاضای برق به طور مستمر افزایش یافته و از سوی دیگر توسعه ظرفیت تولید متناسب با این رشد پیش نرفته است.
هرچند در برخی بازههای زمانی آمارها از کاهش ناترازی حکایت دارند، اما واقعیت این است که بسیاری از مشکلات بنیادین همچنان پابرجاست. بخشی از نیروگاههای کشور با راندمان پایین فعالیت میکنند و توان عملی تولید آنها کمتر از ظرفیت اسمی اعلامشده است؛ مسئلهای که توان واقعی شبکه را کاهش میدهد.
سرمایهگذاری؛ حلقه مفقوده صنعت برق
کارشناسان معتقدند راهکار اصلی عبور از بحران برق، افزایش سرمایهگذاری در این صنعت است. ساخت نیروگاههای جدید، نوسازی واحدهای فرسوده، توسعه انرژیهای تجدیدپذیر و ارتقای بهرهوری نیروگاهها نیازمند منابع مالی گسترده است.
در شرایطی که سرمایهگذاری کافی صورت نگیرد، پاسخگویی به رشد مصرف برق در سالهای آینده با دشواری بیشتری همراه خواهد شد. این موضوع بهویژه با توجه به افزایش مصرف در بخشهای خانگی، صنعتی و خدماتی اهمیت دوچندان پیدا میکند.
تلفات شبکه؛ هزینه پنهان برق
در کنار توسعه ظرفیت تولید، کاهش تلفات شبکه انتقال و توزیع نیز یکی از ضرورتهای صنعت برق به شمار میرود. بخشی از برق تولیدشده پیش از رسیدن به مصرفکننده از بین میرود و این موضوع علاوه بر تحمیل هزینههای سنگین، بخشی از ناترازی موجود را تشدید میکند.
بهبود زیرساختهای انتقال و توزیع میتواند نقش مهمی در افزایش بهرهوری شبکه و کاهش فشار بر نیروگاهها ایفا کند.
بدون امنیت اقتصادی، سرمایهگذار نمیآید
یکی دیگر از چالشهای جدی صنعت برق، نبود انگیزه کافی برای سرمایهگذاری است. فعالان اقتصادی معتقدند تا زمانی که بازگشت سرمایه در این صنعت تضمین نشود، جذب سرمایههای جدید دشوار خواهد بود.
سیاستهای قیمتگذاری دستوری و فاصله میان هزینه واقعی تولید برق و قیمت فروش آن، از مهمترین موانع ورود سرمایهگذاران به این حوزه محسوب میشود. در چنین شرایطی توسعه زیرساختهای برق با سرعت مورد نیاز انجام نخواهد شد.
راهحل پایدار برای آینده انرژی
کارشناسان تأکید دارند کاهش ناترازی برق زمانی میتواند به عنوان یک موفقیت واقعی تلقی شود که حاصل افزایش ظرفیت تولید، ارتقای بهرهوری و توسعه زیرساختها باشد، نه نتیجه کاهش مصرف ناشی از رکود اقتصادی.
به باور آنها، آینده صنعت برق ایران در گرو افزایش سرمایهگذاری، توسعه انرژیهای تجدیدپذیر، اصلاح ساختار اقتصادی این صنعت و ایجاد زمینه حضور گستردهتر بخش خصوصی است. تنها با تحقق این الزامات میتوان امیدوار بود که کشور در سالهای آینده بدون نگرانی از خاموشی و کمبود انرژی، پاسخگوی رشد تقاضای برق باشد.
