یادداشت دسترنج ۲۴
نارنگی ۳۰ هزار تومانی و قیمت ۱۵۰ هزار تومانی؛ کدامیک واقعی است؟
اینکه مسئولان استان دور یک میز بنشینند، دغدغه بازار مرغ و مرکبات را داشته باشند و برای ساماندهی آن تصمیم بگیرند، اتفاق خوبی است؛ به شرط آنکه تصمیمها فقط در همان اتاق جلسه نماند.
به گزارش خبرنگار دسترنج ۲۴،اینکه مسئولان استان دور یک میز بنشینند، دغدغه بازار مرغ و مرکبات را داشته باشند و برای ساماندهی آن تصمیم بگیرند، اتفاق خوبی است؛ به شرط آنکه تصمیمها فقط در همان اتاق جلسه نماند.
مازندران دیگر به جلسه و مصوبه احتیاج ندارد؛ مازندران به اجرای تصمیمها احتیاج دارد.
استاندار مازندران گفته است قیمت مرجع مرکبات درجهیک، از جمله نارنگی، در محدوده ۷۰ تا ۱۵۰ هزار تومان تعیین شده است. هدف هم روشن است: بازار متعادل شود، قدرت خرید مردم حفظ شود و باغدار هم از تولیدش سود عادلانه ببرد.همه اینها خوب است.
اما یک سؤال ساده وجود دارد: نارنگیای که امروز از باغدار نهایتاً حدود ۳۰ هزار تومان و در شرایط بهتر با اصرار و چانهزنی تا ۳۵ هزار تومان خریداری میشود، چگونه قرار است ناگهان با قیمت مرجع ۷۰ تا ۱۵۰ هزار تومان وارد سازوکار بازار شود؟
اینجا دقیقاً همان جایی است که باید از جلسهها عبور کنیم و به واقعیت کف بازار برسیم.
خریدار مرکبات وقتی پای باغ میرود، منتظر مصوبه استانداری نمیماند. او قیمت خودش را دارد؛ هزینه حمل خودش را حساب میکند، بازار مقصدش را میسنجد، کیفیت محصول را ارزیابی میکند و در نهایت عددی را روی میز میگذارد که به زعم خودش برایش صرف داشته باشد.این واقعیت بازار است.
پس اگر قرار است قیمت مرجع اعلام شود، باید یک حلقه مهمتر هم دیده شود:
چه کسی قرار است این قیمت را اجرا کند؟
اگر پاسخ مشخصی برای این سؤال وجود نداشته باشد، فاصله میان قیمت اعلامی و قیمت واقعی خرید از باغدار همچنان باقی خواهد ماند.
و این فاصله، برای باغدار فقط یک اختلاف عددی نیست؛ فاصله میان ادامه دادن و دست کشیدن از تولید است.
باغدار امسال فقط با قیمت پایین محصول روبهرو نیست. سیل و خسارتهای ناشی از آن، بخشی از حاصل دسترنج بسیاری از تولیدکنندگان را تحت تأثیر قرار داده است. از آن طرف، هزینه تولید هم دیگر هزینه چند سال قبل نیست.
کود گران شده، سم گران شده، کارگر گران شده، هزینه حملونقل بالا رفته و تقریباً هیچکدام از هزینههای تولید، راه برگشت به قیمتهای گذشته را پیدا نکردهاند.
اما وقتی پای خرید محصول میرسد، هنوز باید برای چند هزار تومان بیشتر چانه زد.
این معادله برای باغدار قابل ادامه نیست.
نمیشود از تولیدکننده انتظار داشت هزینههای امروز را با قیمتهای دیروز تحمل کند و در پایان هم از او خواست برای تنظیم بازار، صبوری بیشتری داشته باشد.
باغدار اگر امروز محصولش را ۳۰ یا ۳۵ هزار تومان بفروشد، چند ماه بعد که دوباره فصل خرید نهادهها و هزینههای باغ برسد، قرار است با چه پولی تولید کند؟
این پرسش، پرسش یک فرد یا یک باغ نیست؛ پرسش آینده تولید مرکبات مازندران است.
از طرف دیگر، مردم هم حق دارند مرکبات را با قیمت منطقی بخرند. قرار نیست تمام فشار بازار از جیب مصرفکننده جبران شود. اما راه رسیدن به این هدف هم نمیتواند این باشد که فشار از مصرفکننده برداشته شود و مستقیماً روی دوش باغدار قرار بگیرد.
اگر قرار است بازار تنظیم شود، باید همه زنجیره تنظیم شود؛ از باغ تا میدان و از میدان تا مغازه.
نمیتوان فقط قیمت نهایی را دید و از قیمت خرید در باغ عبور کرد.
نمیتوان گفت قیمت مرجع ۷۰ تا ۱۵۰ هزار تومان است، اما در همان روز باغدار محصولش را با یکسوم یا حتی کمتر از این رقم تحویل دهد.
اگر قیمت اعلامی، قیمت مرجع است، باید برای آن خریدار، ضمانت اجرا و سازوکار نظارت هم وجود داشته باشد.
وگرنه این نگرانی وجود دارد که دوباره یک عدد زیبا روی کاغذ داشته باشیم و یک واقعیت تلخ در باغ.
واقعیت این است که باغدار مازندرانی بیش از هر چیز از یک موضوع خسته شده است: اینکه هنگام تولید، خودش تنهاست و هنگام قیمتگذاری، دیگران درباره محصولش تصمیم میگیرند.
او زمانی که نهال میکارد، خودش هزینه میکند.
وقتی کود و سم میخرد، خودش پول میدهد.
وقتی محصول را پرورش میدهد، خودش ریسک سرما، گرما، سیل، آفت و هزار مشکل دیگر را تحمل میکند.
اما درست در روزی که باید نتیجه یک سال زحمتش را بگیرد، ناگهان قدرت تعیین قیمت از دستش خارج میشود.
این همان حلقهای است که باید اصلاح شود.
ما از تصمیم استانداری برای ساماندهی بازار استقبال میکنیم؛ اما انتظار داریم این بار دوربینها از جلسه بیرون بیایند و به باغ برسند.
مسئولان اگر میگویند نارنگی درجهیک باید در محدوده مشخصی قیمتگذاری شود، یک روز در کنار باغدار بایستند و ببینند خریدار با چه قیمتی محصول را تحویل میگیرد.
اگر قیمت واقعی همان چیزی است که اعلام شده، چه بهتر؛ این باید در معامله واقعی هم دیده شود و اگر نیست، باید پرسید مشکل کجاست.
مسئله امروز مازندران کمبود جلسه نیست؛ فاصله میان تصمیم و اجراست.
باغدار نه دنبال قیمت غیرواقعی است و نه انتظار دارد کسی برای محصولش بازار دستوری بسازد. خواسته او سادهتر از این حرفهاست:
هزینه واقعی تولید دیده شود، قیمت خرید منصفانه باشد و اجازه داده نشود محصولی که ماهها برای آن زحمت کشیده، در ابتدای زنجیره ارزان و در انتهای زنجیره گران شود.
اگر تصمیمات جدید بتواند این اتفاق را رقم بزند، باید از آن دفاع کرد.
اما اگر چند هفته دیگر دوباره باغدار بگوید «نارنگی را ۳۰ هزار تومان از من خریدند»، آن وقت باید پذیرفت که مشکل بازار با اعلام قیمت حل نشده است.
قیمت ۱۵۰ هزار تومانی روی کاغذ، برای باغداری که نارنگیاش را ۳۰ هزار تومان میفروشد، هیچ دردی دوا نمیکند.
درد باغدار زمانی دوا میشود که همان عدد، در پای درخت هم معنا داشته باشد.
این، آزمون واقعی تصمیمات امروز بازار مرکبات مازندران است.

