قانون چه حمایتی از کارگری دارد که سلامت خود را در محیط کار از دست میدهد؟
ماده ۳۲ قانون کار؛ وقتی کارگر بهای آسیبهای ناشی از کار را با سلامت خود میپردازد
آسیبهای جسمی و فکری ناشی از کار، تنها یک حادثه در محیط کار نیست؛ گاهی میتواند توان ادامه اشتغال کارگر را کاهش دهد و زندگی او و خانوادهاش را تحت تأثیر قرار دهد. ماده ۳۲ قانون کار برای چنین شرایطی، تکلیف مشخصی برای کارفرما در نظر گرفته است؛ اما اجرای این حمایت قانونی، به تشخیص مراجع پزشکی و طی شدن فرآیند قانونی وابسته است.
به گزارش خبرنگار دسترنج ۲۴،برای بسیاری از کارگران، محیط کار تنها محل کسب درآمد نیست؛ سلامت جسم و روان آنها نیز هر روز در همان محیط به آزمون گذاشته میشود. کارگر ممکن است پس از سالها فعالیت، در نتیجه شرایط کاری دچار کاهش توانایی جسمی یا فکری شود و دیگر نتواند مانند گذشته وظایف شغلی خود را انجام دهد.
در چنین شرایطی، پرسش مهم این است که اگر کاهش توانایی کارگر ناشی از خودِ کار باشد، قانون چه حمایتی برای او پیشبینی کرده است؟
پاسخ را میتوان در ماده ۳۲ قانون کار جستوجو کرد. بر اساس این ماده، اگر خاتمه قرارداد کار در نتیجه کاهش تواناییهای جسمی یا فکری ناشی از کار کارگر باشد، کارفرما مکلف است به ازای هر سال سابقه خدمت، معادل دو ماه آخرین حقوق را به کارگر پرداخت کند. تشخیص این موضوع نیز باید از مسیر کمیسیون پزشکی سازمان بهداشت و درمان منطقه و با معرفی شورای اسلامی کار یا نماینده قانونی کارگر انجام شود.
دو ماه حقوق برای هر سال سابقه
ماده ۳۲ در واقع برای شرایطی وضع شده است که توانایی جسمی یا فکری کارگر در اثر کار کاهش پیدا کرده و همین وضعیت به خاتمه قرارداد منجر شود.
بر اساس این حکم، میزان مزایای پیشبینیشده با سابقه کار ارتباط مستقیم دارد؛ یعنی به ازای هر سال سابقه خدمت، معادل دو ماه آخرین حقوق به کارگر تعلق میگیرد.
این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که کاهش توانایی ناشی از کار، ممکن است نتیجه یک حادثه ناگهانی نباشد و در برخی موارد در طول سالها فعالیت شغلی و تحت تأثیر شرایط محیط کار ایجاد شود.
تشخیص پزشکی؛ حلقه تعیینکننده
یکی از نکات مهم ماده ۳۲، نقش کمیسیون پزشکی در تشخیص ارتباط میان کاهش توانایی و کار است. بنابراین صرف ادعای آسیبدیدگی یا کاهش توان جسمی و فکری برای برخورداری از مزایای این ماده کافی نیست و موضوع باید در چارچوب فرآیند پیشبینیشده قانونی بررسی و احراز شود.
در این میان، مستندات پزشکی، سوابق شغلی و شرایط کاری میتوانند در فرآیند بررسی موضوع اهمیت پیدا کنند.
تفاوت ماده ۳۲ با ازکارافتادگی کلی
ماده ۳۲ را نباید با تمام موارد ازکارافتادگی یا بازنشستگی یکی دانست. ماده ۳۱ قانون کار درباره خاتمه قرارداد به دلیل ازکارافتادگی کلی یا بازنشستگی است و برای آن پرداخت ۳۰ روز آخرین مزد به ازای هر سال سابقه پیشبینی شده است؛ در حالی که ماده ۳۲ ناظر به کاهش تواناییهای جسمی یا فکری ناشی از کار است و مزایای آن معادل دو ماه آخرین حقوق برای هر سال سابقه تعیین شده است.
یک سؤال جدی برای محیطهای کار
در مشاغلی که کارگران با عوامل زیانآور، شرایط سخت یا خطرات شغلی مواجهاند، موضوع سلامت نیروی کار اهمیت بیشتری پیدا میکند. اگر کارگری پس از سالها فعالیت شغلی دچار کاهش توانایی جسمی یا فکری شود، مسئله تنها پایان یک رابطه کاری نیست؛ بلکه معیشت فرد و خانواده او نیز تحت تأثیر قرار میگیرد.
از همین رو، اجرای دقیق مقررات حمایتی قانون کار و بررسی کارشناسی ارتباط میان بیماری یا آسیب و شرایط شغلی، اهمیت ویژهای دارد.
حق قانونی؛ نه امتیاز
ماده ۳۲ برای کارگری که کاهش توانایی او ناشی از کار تشخیص داده شود، یک حمایت قانونی مشخص در نظر گرفته است. با این حال، برخورداری از این حمایت مستلزم احراز شرایط قانونی و طی شدن فرآیند پزشکی و اداری مربوط است.
در نهایت، موضوع اصلی این است که سلامت کارگر نباید هزینه پنهان سالهای اشتغال او باشد. وقتی کاهش توانایی جسمی یا فکری به دلیل کار ایجاد میشود، قانون برای جبران بخشی از پیامدهای آن سازوکار مشخصی پیشبینی کرده است؛ سازوکاری که آگاهی کارگران از آن و اجرای صحیح آن میتواند نقش مهمی در صیانت از حقوق نیروی کار داشته باشد.

