بیکاری غیرارادی نباید تاوان سالها کار سخت باشد!
مهدی نادعلی: کارگر معدن نباید قربانی تعطیلی کارگاه شود؛ بازنشستگی سخت و زیانآور حق تضییعشدنی نیست
رأی اخیر هیأت عمومی دیوان عدالت اداری درباره عدم احتساب دوران دریافت مقرری بیمه بیکاری بهعنوان سابقه اشتغال در مشاغل سخت و زیانآور، نگرانیهایی را در میان کارگران و فعالان حوزه کارگری ایجاد کرده است. مهدی نادعلی، عضو هیأت اجرایی خانه کارگر مازندران و فعال حوزه کارگری، با انتقاد از پیامدهای اجتماعی این تصمیم تأکید میکند: کارگری که سالها در معدن، کارخانه و محیطهای پرخطر سلامت خود را هزینه کرده، نباید به دلیل تعطیلی کارگاه یا تعدیل نیرو که هیچ نقشی در آن نداشته، برای رسیدن به بازنشستگی پیش از موعد با مانع و تأخیر مواجه شود.
به گزارش خبرنگار دسترنج ۲۴، بازنشستگی پیش از موعد برای کارگران مشاغل سخت و زیانآور، امتیازی تشریفاتی نیست؛ حقی است که قانون با توجه به فشارهای جسمی و روحی، شرایط دشوار محیط کار و فرسودگی زودهنگام نیروی انسانی پیشبینی کرده است. با این حال، رأی اخیر هیأت عمومی دیوان عدالت اداری درباره عدم احتساب ایام دریافت مقرری بیمه بیکاری در سنوات سخت و زیانآور، بار دیگر این پرسش را مطرح کرده که تکلیف کارگری که ناخواسته شغل خود را از دست میدهد، چیست؟
مهدی نادعلی، عضو هیأت اجرایی خانه کارگر مازندران، در این خصوص اظهار کرد: وقتی درباره مشاغل سخت و زیانآور صحبت میکنیم، باید پیش از هر چیز شرایط واقعی زندگی و کار این افراد را در نظر بگیریم. کارگری که سالها در اعماق معدن، محیطهای آلوده، کنار کورههای صنعتی و در شرایط طاقتفرسا کار کرده، هزینه این اشتغال را با سلامت و توان جسمی خود پرداخته است.
وی افزود: قانونگذار نیز با درک همین واقعیت، امکان بازنشستگی پیش از موعد را برای این گروه از کارگران فراهم کرده تا مجبور نباشند تا پایان سن و سنوات معمول بازنشستگی، در همان شرایط دشوار به کار ادامه دهند.
بیمه بیکاری سابقه بیمه است، اما سابقه سختی کار محسوب نمیشود
نادعلی با اشاره به رأی اخیر هیأت عمومی دیوان عدالت اداری گفت: در این پرونده، موضوع اصلی تفاوت میان سابقه پرداخت حق بیمه و سابقه اشتغال واقعی در مشاغل سخت و زیانآور است. بر اساس استدلال دیوان، دوران دریافت مقرری بیمه بیکاری، اگرچه از نظر بازنشستگی، ازکارافتادگی و فوت جزء سوابق بیمهای محسوب میشود، اما بهتنهایی نمیتواند جایگزین اشتغال واقعی در مشاغل سخت و زیانآور شود.
سرپرست خانه کارگر شهرستان ساری ادامه داد: تبصره ۲ ماده ۶ قانون بیمه بیکاری بهصراحت مدت دریافت مقرری را جزء سوابق پرداخت حق بیمه بیمهشده محسوب کرده است؛ اما مطابق استدلال هیأت عمومی، برای برخورداری از امتیاز بازنشستگی مشاغل سخت و زیانآور، اشتغال واقعی در این مشاغل و پرداخت حق بیمه مربوط به آن ضرورت دارد.
این فعال کارگری خاطرنشان کرد: بنابراین باید میان دو موضوع تفاوت قائل شد. یک موضوع، حفظ سابقه بیمهای کارگر در دوران دریافت مقرری بیکاری است و موضوع دیگر، محاسبه این مدت بهعنوان سابقه اشتغال در مشاغل سخت و زیانآور. رأی دیوان ناظر بر موضوع دوم است و به معنای حذف سابقه بیمهای دوران بیکاری نیست.
کارگر به انتخاب خودش بیکار نمیشود!
عضو هیأت اجرایی خانه کارگر مازندران با تأکید بر آثار اجتماعی این رأی اظهار کرد: مسئله مهمی که نباید از آن غافل شد، شرایط بیکاری کارگران است. بسیاری از کارگران مشاغل سخت و زیانآور به دلیل تعطیلی واحد تولیدی، کاهش ظرفیت کارخانه، تعدیل نیرو یا مشکلات اقتصادی کارفرما شغل خود را از دست میدهند.
وی افزود: آیا کارگری که سالها در یک معدن یا واحد صنعتی فعالیت کرده و تنها چند ماه تا تکمیل سابقه مورد نیاز بازنشستگی فاصله دارد، باید به دلیل تصمیم کارفرما یا تعطیلی کارگاه، ناچار شود مدت بیشتری برای بازنشستگی منتظر بماند؟
نادعلی تصریح کرد: بیکاری غیرارادی انتخاب کارگر نیست. او نه از روی میل و علاقه شغلش را ترک کرده و نه مسئول تعطیلی کارخانه یا تعدیل نیروی انسانی است. پس نباید تمام تبعات این اتفاق بر دوش کارگر و خانوادهاش قرار بگیرد.
وی ادامه داد: کارگر در دوران اشتغال، سختی محیط کار را تحمل کرده، با خطرات شغلی مواجه بوده و سلامت خود را در مسیر تولید گذاشته است. انصاف و عدالت اجتماعی اقتضا میکند که در سیاستگذاریهای مربوط به بازنشستگی، شرایط بیکاری ناخواسته این افراد نیز مورد توجه قرار گیرد.
دیوان رأی داده، اما مسئولیت حمایت از کارگر تمام نشده است
نادعلی با اشاره به لازمالاجرا بودن آرای هیأت عمومی دیوان عدالت اداری گفت: بر اساس ماده ۹۳ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری، آرای هیأت عمومی برای مراجع قضایی و اداری معتبر و لازمالاتباع است و دستگاههای اجرایی باید مطابق مفاد آن عمل کنند.
وی افزود: با این حال، اجرای رأی نباید به معنای نادیده گرفتن مشکلات معیشتی و حقوقی کارگرانی باشد که بدون اراده خود بیکار شدهاند. وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و سازمان تأمین اجتماعی باید در کنار اجرای قانون، برای حمایت از این گروه از کارگران نیز راهکارهای قانونی و عملی ارائه دهند.
این فعال کارگری تأکید کرد: قانون بیمه بیکاری با هدف حمایت از کارگری تصویب شده که ناخواسته شغل خود را از دست میدهد. بنابراین انتظار میرود این حمایت در عمل نیز به شکلی باشد که کارگر به دلیل بیکاری غیرارادی، با مشکلات مضاعف در مسیر بازنشستگی مواجه نشود.
ضرورت بازنگری در سیاستهای حمایتی از کارگران مشاغل سخت و زیانآور
نادعلی در پایان گفت: موضوع مشاغل سخت و زیانآور فقط یک بحث اداری یا محاسباتی نیست؛ با سلامت، امنیت شغلی، معیشت و آینده خانوادههای کارگری ارتباط مستقیم دارد. نمیتوان از کارگر انتظار داشت سالها در شرایط دشوار کار کند، اما هنگام بیکاری غیرارادی، او را از بخشی از حمایتهایی که برای دوران بازنشستگی در نظر گرفته شده محروم دید.
وی خاطرنشان کرد: انتظار جامعه کارگری از مجلس، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و سازمان تأمین اجتماعی این است که با بررسی ابعاد حقوقی و اجتماعی این موضوع، برای کارگرانی که به علت تعطیلی کارگاه یا تعدیل نیرو از ادامه اشتغال در مشاغل سخت و زیانآور بازماندهاند، راهکار حمایتی مشخصی پیشبینی کنند.
نادعلی تأکید کرد: کارگر نباید هم بهای سالها کار سخت را با فرسودگی جسمی بپردازد و هم بهای تعطیلی کارخانه و تصمیمات کارفرما را با تأخیر در بازنشستگی؛ عدالت در روابط کار یعنی شنیدن صدای همین کارگران و جلوگیری از تضییع حقوق آنان.

