روایت یک فعال سیاسی اصلاحطلب از سناریوهای پیش روی ایران؛ از احتمال حمله دوباره آمریکا و اسرائیل تا چشمانداز مذاکرات
احتمال حمله دوباره آمریکا به ایران؛ روزهای پس از انتخابات حساستر است؟
در حالی که اظهارات تهدیدآمیز دونالد ترامپ درباره احتمال حمله دوباره به ایران، گمانهزنیها درباره آینده تنشهای نظامی را افزایش داده است، حمیدرضا جلایی، فعال سیاسی اصلاحطلب، معتقد است احتمال ازسرگیری درگیریها را باید جدی گرفت؛ هرچند زمان و چگونگی وقوع آن مشخص نیست. او با تفکیک میان تهدیدهای سیاسی و آمادگی واقعی نظامی، روزهای پس از انتخابات آمریکا را از مقاطعی میداند که تحولات آن نیازمند رصد دقیقتری است و همزمان بر اهمیت دیپلماسی در کنار آمادگی دفاعی تأکید میکند.
به گزارش دسترنج ۲۴،احتمال ازسرگیری جنگ میان ایران، آمریکا و اسرائیل بار دیگر به یکی از محورهای بحث در فضای سیاسی و رسانهای تبدیل شده است. در این میان، برخی تحلیلها از احتمال وقوع حمله پیش از انتخابات و برخی دیگر از افزایش خطر درگیری پس از آن سخن میگویند؛ سناریوهایی که در غیاب اطلاعات قطعی درباره تصمیمهای نظامی طرفها، همچنان در حد ارزیابی و گمانهزنی باقی میمانند.
در همین راستا، حمیدرضا جلایی، فعال سیاسی اصلاحطلب، در گفتوگو با خبرآنلاین به بررسی احتمال حمله مجدد، پیامدهای گسترش درگیری در منطقه و راهکارهای خروج از وضعیت کنونی پرداخته است. او همچنین اظهارات اخیر محسن رضایی درباره دشواری تداوم محاصره اقتصادی و فشار آن بر خانوادهها را نشانهای از ترجیح پایان جنگ، اما نه به هر قیمتی، ارزیابی کرده است.
احتمال حمله را نمیتوان نادیده گرفت
جلایی در پاسخ به پرسشی درباره احتمال حمله آمریکا و اسرائیل به ایران پیش از انتخابات گفت که به اعتقاد او، احتمال ازسرگیری حملات در بازهای حدود ۲۰ تا ۹۰ روز آینده را باید جدی گرفت؛ بااینحال، تأکید کرد که میان لحن تهدیدآمیز دونالد ترامپ، آمادگی نظامی آمریکا و اسرائیل و تصمیم نهایی برای آغاز حمله باید تفاوت قائل شد.
او معتقد است این سه موضوع به یکدیگر مرتبطاند، اما لزوماً بهصورت همزمان اتفاق نمیافتند. به گفته این فعال سیاسی، تهدیدهای علنی و تحرکات نظامی بهتنهایی برای تعیین زمان حمله کافی نیستند و ارزیابی دقیقتر به اطلاعات میدانی و روند تحولات نیاز دارد.
جلایی با اشاره به مواضع مطرحشده درباره زمان حمله افزود که در صورت پیشنرفتن مذاکرات و ادامه تنشهای منطقهای، احتمال ازسرگیری درگیریها همچنان مطرح خواهد بود. بااینحال، او تأکید کرد که نمیتوان زمان مشخصی را برای وقوع حمله قطعی دانست.
این فعال سیاسی همچنین درباره تهدیدهای مربوط به استفاده از بمبهای بسیار قدرتمند گفت چنین اظهاراتی میتواند بخشی از فشار نظامی و روانی باشد. از نگاه او، روند مذاکرات و تحولات میدانی، بیش از اظهارات تهدیدآمیز، در ارزیابی احتمال اقدام نظامی اهمیت دارند.
گسترش جنگ در منطقه چه معنایی دارد؟
جلایی در بخش دیگری از این گفتوگو، با اشاره به احتمال پاسخ نظامی ایران در صورت حمله مجدد، پیشبینی دقیق ابعاد درگیری را دشوار دانست و گفت که در چنین شرایطی، بیشتر با سناریوهای احتمالی روبهرو هستیم تا پیشبینیهای قطعی.
به گفته او، یکی از سناریوهای مطرحشده، گسترش درگیری به چند جبهه منطقهای و افزایش دامنه اهداف نظامی است. این سناریو میتواند حملات موشکی و پهپادی به پایگاهها و تأسیسات نظامی آمریکا در منطقه، افزایش تنش پیرامون زیرساختهای حیاتی و تأثیرگذاری بر مسیرهای کشتیرانی و صادرات انرژی را در بر بگیرد.
او همچنین احتمال مشارکت حوثیهای یمن و دیگر گروههای همسو با ایران در درگیریهای احتمالی را مطرح کرد و در مقابل، نسبت به گسترش حملات آمریکا و اسرائیل به اهداف نظامی و زیرساختی داخل ایران هشدار داد.
جلایی بااینحال تأکید کرد که مسئله اصلی تنها شدت حمله اولیه نیست، بلکه زنجیره حملات متقابل و دشواری مهار بحران پس از آغاز درگیری است. به اعتقاد او، هزینههای اقتصادی جنگ، خطر آسیب به زیرساختهای کشورهای منطقه و نامشخصبودن نتیجه نهایی درگیری، میتوانند عواملی بازدارنده در برابر تشدید تنش باشند.
پیام اظهارات محسن رضایی چیست؟
این فعال سیاسی در ادامه، اظهارات محسن رضایی درباره دشواری تحمل محاصره اقتصادی در بلندمدت و آسیبدیدن خانوادهها را مورد توجه قرار داد.
جلایی معتقد است از این اظهارات نمیتوان تصمیمی برای آغاز حمله پیشدستانه را نتیجه گرفت؛ بلکه این مواضع بیش از هر چیز بر هزینههای اقتصادی تداوم جنگ و ضرورت دستیابی به توافقی قابلقبول تأکید دارند.
او گفت که از منظر مطرحشده در این اظهارات، مسیر دیپلماسی همچنان باز است، اما دستیابی به توافق باید با مطالباتی از جمله پایان پایدار جنگ، رفع محاصره دریایی و تحریمها و آزادسازی داراییهای بلوکهشده ایران همراه باشد.
به گفته جلایی، این رویکرد را میتوان ترجیح پایان جنگ، بدون پذیرش هرگونه توافق به هر قیمت، تفسیر کرد. او همچنین آمادگی دفاعی را عاملی میداند که میتواند در کنار دیپلماسی، در محاسبات طرف مقابل و روند مذاکرات نقش داشته باشد.
دیپلماسی در کنار آمادگی دفاعی
جلایی در پاسخ به پرسشی درباره راهکار پایان جنگ، دستیابی به راهحل سریع را دشوار دانست و بر ضرورت پیگیری همزمان چند مسیر تأکید کرد.
او این مسیرها را شامل آمادگی دفاعی، حفظ انسجام اجتماعی، دیپلماسی فعال و چندجانبه و مدیریت مؤثر امور اقتصادی و تأمین کالاهای اساسی عنوان کرد.
به اعتقاد این فعال سیاسی، در شرایطی که فشارهای اقتصادی میتواند زندگی روزمره مردم را تحت تأثیر قرار دهد، ساماندهی بازار و تأمین نیازهای اساسی خانوارها نیز باید بخشی از راهبرد مدیریت بحران باشد.
او همچنین با اشاره به نقش میانجیها در مذاکرات، از پاکستان و قطر بهعنوان کشورهایی نام برد که به گفته او، مطالبات ایران از طریق آنها به آمریکا منتقل شده است. بااینحال، تحقق توافق را وابسته به مواضع طرفین و تغییرات احتمالی در روند مذاکرات دانست.
«راهبرد سوم»؛ نه توافق از موضع ضعف، نه تشدید بیمحابای درگیری
جلایی در بخش پایانی این گفتوگو، اظهارات محسن رضایی را بیانگر نوعی رویکرد میانه میان پذیرش فشار و حرکت به سمت تقابل گستردهتر ارزیابی کرد؛ رویکردی که به گفته او، بر بازدارندگی نظامی در کنار امکان توافق تأکید دارد.
او معتقد است اذعان به دشواری شرایط اقتصادی و فشار بر خانوادهها باید با برنامهریزی برای کاهش آسیبهای معیشتی همراه شود. از نگاه این فعال سیاسی، مذاکرات نباید صرفاً به توقف درگیری محدود بماند، بلکه موضوع امنیت پایدار و کاهش احتمال تکرار جنگ نیز باید در آن مورد توجه قرار گیرد.
جلایی در عین حال تأکید کرد که مسیر پیش رو آسان نیست و فاصله میان مواضع طرفین میتواند دستیابی به توافق را دشوار کند.
مجموع اظهارات این فعال سیاسی نشان میدهد که در ارزیابی او، احتمال ازسرگیری جنگ همچنان یکی از سناریوهای پیش روی ایران است؛ اما زمان حمله، دامنه احتمالی درگیری و نتیجه مذاکرات، عواملی هستند که نمیتوان درباره آنها با قطعیت سخن گفت.
در چنین شرایطی، همزمانی آمادگی دفاعی، پیگیری دیپلماسی و مدیریت پیامدهای اقتصادی بحران، از محورهای اصلی مورد تأکید جلایی است؛ رویکردی که نتیجه آن، بیش از هر چیز، به تحولات میدانی و تصمیمهای سیاسی طرفهای درگیر بستگی خواهد داشت.

