روایت تلخ سفرههایی که هر روز کوچکتر میشوند؛ از بازارهای مازندران تا خانههای کارگری؛
مرغ هم از سفره مردم مازندران پر کشید؛ وقتی خرید یک وعده غذا به حسابوکتاب میرسد!
«مرغ هم گران شده؛ دیگر چه چیزی بخریم؟» این پرسش، اگرچه ساده به نظر میرسد، میتواند خلاصه نگرانی خانوادههایی باشد که هر روز پیش از رفتن به بازار، دخلوخرجشان را چندباره حساب میکنند. در مازندران، استانی که نامش با شالیزارهای سبز، باغهای پربار و سفرههای رنگارنگ گره خورده است، گرانی مواد غذایی روی دیگری از زندگی را نشان میدهد؛ رویی که در آن، فاصله میان درآمد ماهانه و هزینه تأمین یک سفره معمولی، هر روز بیشتر احساس میشود.
به گزارش خبرنگار دسترنج ۲۴،صبح هنوز به نیمه نرسیده که رفتوآمد در بازارهای محلی مازندران جان میگیرد. یکی برای خرید سبزی و سیبزمینی آمده، دیگری قیمت تخممرغ را میپرسد و مشتریای که چند دقیقه مقابل یخچال فروشگاه ایستاده، سرانجام بدون خرید از آن فاصله میگیرد. گاهی تمام ماجرا در یک پرسش کوتاه خلاصه میشود: «کیلویی چند؟»
این روزها قیمت، پیش از آنکه کیفیت و سلیقه در انتخاب مواد غذایی تعیینکننده باشد، به معیار اصلی خرید بسیاری از خانوارها تبدیل شده است. مردم حساب میکنند، مقایسه میکنند، از خرید بعضی اقلام میگذرند و گاهی آنچه را تا همین چند وقت پیش جزو نیازهای عادی خانه بود، به فهرست خریدهای غیرضروری منتقل میکنند.
برای خانوادهای که درآمدش هر ماه رقم مشخصی دارد، اما قیمتها پیوسته تغییر میکنند، خرید مواد غذایی دیگر صرفاً بخشی از زندگی روزمره نیست؛ به تصمیمی دشوار میان نیازهای مختلف تبدیل شده است. اجاره خانه، هزینه رفتوآمد، قبضها، درمان و تحصیل فرزندان، سهم خود را از درآمد میخواهند و آنچه در پایان باقی میماند، باید هزینه سفرهای را تأمین کند که حذف هیچیک از اقلامش بیدردسر نیست.
وقتی مرغ هم به کالای حسابوکتاب تبدیل میشود
مرغ برای بسیاری از خانوارهای کمدرآمد، جایگزینی در دسترستر برای گوشت قرمز و دیگر منابع پروتئینی بوده است؛ محصولی که میشد با هزینهای کمتر از برخی اقلام دیگر، آن را در برنامه غذایی خانواده گنجاند. اما وقتی قیمت آن افزایش پیدا میکند، فشار گرانی فقط در برچسب قیمت فروشگاه دیده نمیشود؛ اثرش به آشپزخانه خانهها و تصمیمهای کوچک اما مهم خانوادهها میرسد.
مادر یا پدری که مقابل فروشنده میایستد، تنها قیمت یک کیلو مرغ را محاسبه نمیکند. او هزینه چند وعده غذا را میسنجد، خرید برنج و روغن را به یاد میآورد و به پولی فکر میکند که باید تا پایان ماه دوام بیاورد.
در چنین شرایطی، کوچکشدن سبد خرید لزوماً به معنای کمترشدن نیازهای خانواده نیست؛ گاهی به این معناست که خانواده دیگر توان تأمین همه نیازهایش را ندارد. ممکن است مقدار خرید کاهش یابد، مصرف بعضی مواد غذایی محدود شود یا جای یک محصول با گزینهای ارزانتر پر شود؛ تصمیمهایی که تکرارشان میتواند کیفیت تغذیه خانوار را تحت تأثیر قرار دهد.
مازندران؛ سرزمین محصولات کشاورزی، گرفتار فشار هزینههای زندگی
مازندران از ظرفیتهای مهم کشاورزی و تولید مواد غذایی برخوردار است؛ از شالیزارها و باغهای مرکبات گرفته تا فعالیتهای دامداری و طیور. بااینحال، وجود ظرفیت تولید در یک استان بهتنهایی به معنای مصونماندن مردم آن از افزایش قیمتها نیست.
هزینه نهادههای دامی، حملونقل، انرژی، دستمزد، تأمین سرمایه در گردش و شیوه توزیع محصولات میتوانند بر قیمت نهایی اثر بگذارند. در بازار مرغ نیز بررسی دقیق زنجیره تولید، از تأمین نهاده تا کشتار، توزیع و فروش، برای روشنشدن علت افزایش قیمت ضروری است.
در همین نقطه، یک پرسش جدی مطرح میشود: سهم خانوارهای مصرفکننده از سیاستهای حمایتی و برنامههای تنظیم بازار چقدر است؟ اگر قرار است حمایت از تولید به پایداری عرضه منجر شود، نتیجه آن باید در دسترسی مردم به غذای کافی و قیمت قابلتحمل نیز دیده شود.
صرف اعلام قیمت یا وعده نظارت، پاسخ کاملی به نگرانی مردم نیست. آنچه خریدار نیاز دارد، بازاری قابل پیشبینی، اطلاعات شفاف درباره قیمتها و اطمینان از آن است که کالای ضروری زندگی بهتدریج از توان خریدش خارج نمیشود.
فاصله میان حقوق و هزینههای ضروری
برای کارگری که با دستمزد ثابت زندگی میکند، افزایش قیمت مواد غذایی تنها یکی از فشارهای اقتصادی است؛ فشاری که در کنار هزینه مسکن و سایر مخارج، قدرت انتخاب او را محدودتر میکند. کارمند، بازنشسته، پرستار و دیگر حقوقبگیران نیز ممکن است با مسئله مشابهی روبهرو باشند: درآمدی که در ابتدای ماه مشخص است، در برابر هزینههایی که لزوماً ثابت نمیمانند.
در چنین وضعیتی، ارزیابی معیشت مردم تنها با نگاهکردن به نرخ یک کالا یا میزان افزایش دستمزد ممکن نیست. باید دید یک خانوار برای تأمین خوراک، مسکن، درمان و آموزش چه میزان هزینه میکند و پس از پرداخت مخارج ضروری، چه سهمی از درآمدش باقی میماند.
برای ترسیم دقیق وضعیت مازندران، بررسی قیمت روز مرغ در بازارهای مختلف استان، مقایسه آن با درآمد خانوارها و گفتوگو با کارگران، فروشندگان و مسئولان تنظیم بازار ضروری است. بدون این اطلاعات، نمیتوان رقمهای اعلامشده در سطح کشور را به همه شهرهای استان تعمیم داد؛ اما میتوان پرسش اصلی را روشن مطرح کرد: آیا درآمد خانوارها با هزینه تأمین نیازهای اولیه زندگی تناسب دارد؟
مسئله فقط قیمت مرغ نیست
گرانی یک قلم غذایی، وقتی در کنار افزایش هزینه دیگر اقلام قرار میگیرد، معنایی فراتر از یک تغییر قیمت پیدا میکند. مسئله اصلی، توان خانواده برای تأمین یک سبد غذایی متنوع و کافی است؛ سبدی که نباید با هر موج افزایش قیمت، محدودتر شود.
حمایت مؤثر از معیشت خانوارها نیز به مجموعهای از اقدامات نیاز دارد: نظارت شفاف بر زنجیره توزیع، رسیدگی به عوامل واقعی افزایش قیمت، حمایت هدفمند از تولیدکنندگان و مصرفکنندگان و متناسبکردن سیاستهای حمایتی با هزینههای واقعی زندگی. مهمتر از همه، نتیجه این اقدامات باید در بازار و سفره مردم قابل مشاهده باشد.
در مازندران، جایی که طبیعت سخاوتمندش سالها نماد برکت و حاصلخیزی بوده است، نگرانی درباره هزینه غذا یادآور واقعیتی مهم است: فراوانی محصولات و زیبایی زمین، بهتنهایی سفره هیچ خانوادهای را تأمین نمیکند. میان تولید و مصرف، زنجیرهای از هزینهها، درآمدها و تصمیمهای اقتصادی قرار دارد که اثر نهایی آن در زندگی مردم آشکار میشود.
به گزارش خبرنگار دسترنج ۲۴،شاید تلخترین بخش ماجرا، فقط گرانشدن مرغ نباشد؛ این باشد که خانوادهای برای خرید یک کالای معمولی، ناچار شود از نیاز دیگری بگذرد. سفرهها همیشه با صدای بلند کوچک نمیشوند؛ گاهی این اتفاق در سکوت رخ میدهد، وقتی خریدی از فهرست ماهانه خط میخورد، وقتی سهم هر نفر کمتر میشود و وقتی پدر یا مادری در پایان یک روز کاری، هنوز نمیداند هزینه روزهای باقیمانده ماه را چگونه تأمین کند.
معیار واقعی موفقیت سیاستهای اقتصادی، سرانجام در زندگی روزمره مردم دیده میشود؛ در توان خرید خانوادهها، در کیفیت تغذیه کودکان و در آرامشی که باید پشت میز شام هر خانهای وجود داشته باشد. سفره مردم، پیش از هر آمار و گزارشی، تصویری روشن از وضعیت معیشت جامعه به دست میدهد.

