روایت میدانی از فشار معیشتی مزدبگیران و حاشیههای تازه کالابرگ الکترونیکی؛
۵۰۰ هزار تومان برای سفرههای کوچکشده؛ کارگران و بازنشستگان مازندران از گرانی میگویند، کالابرگ از سامانه!
«با ۵۰۰ هزار تومان امروز چه چیزی میشود خرید؟» این پرسش، خلاصه نگرانی خانوارهایی است که هر ماه باید میان درآمد محدود و هزینههای فزاینده زندگی تعادل برقرار کنند. افزایش ۵۰۰ هزار تومانی اعتبار کالابرگ الکترونیکی در حالی مطرح شده که گرانی اقلام ضروری همچنان قدرت خرید مزدبگیران را تحت فشار قرار داده و الزام به ثبتنام در سامانه خوداظهاری نیز پرسشهایی درباره سهولت دسترسی به این حمایت ایجاد کرده است. در مازندران، آنچه اهمیت دارد فقط مبلغ کالابرگ نیست؛ بلکه این است که آیا این حمایت میتواند باری از دوش خانوارها بردارد و آیا همه افراد واجد شرایط میتوانند بدون سردرگمی به آن دسترسی داشته باشند؟
به گزارش خبرنگار دسترنج ۲۴،زندگی برای بسیاری از خانوارهای حقوقبگیر به حسابوکتابی دائمی تبدیل شده است؛ حسابوکتابی که در آن باید هزینه خوراک، مسکن، رفتوآمد، درمان و سایر نیازهای ضروری را با درآمدی محدود جور کرد. گاهی نتیجه این حسابوکتاب، حذف یک خرید، عقب انداختن یک هزینه یا صرفنظر کردن از چیزی است که تا همین چند سال پیش جزو نیازهای معمول خانواده به شمار میرفت.
در چنین شرایطی، افزایش ۵۰۰ هزار تومانی اعتبار کالابرگ الکترونیکی اگرچه میتواند کمکی به تأمین بخشی از نیازهای خانوار باشد، اما این پرسش را نیز مطرح میکند که چنین افزایشی تا چه اندازه با هزینههای واقعی زندگی تناسب دارد.
یکی از کارگران شاغل در بخش خدمات، درباره وضعیت هزینههای زندگی میگوید: «حقوق که به حساب میآید، از همان روز اول باید آن را بین اجاره، خرید خانه و هزینه رفتوآمد تقسیم کنیم. آخر ماه هم معمولاً چیزی باقی نمیماند. کمک معیشتی خوب است، اما باید دید با این پول واقعاً چقدر میشود خرید کرد. هزینههای زندگی خیلی بیشتر از این حرفهاست.»
این دغدغه، تنها به کارگران شاغل محدود نمیشود. بازنشستگان و سایر خانوارهای دارای درآمد ثابت نیز با مسئله مشابهی روبهرو هستند؛ درآمدی که باید هزینههای ماهانه را پوشش دهد، اما در برابر افزایش مخارج، قدرت مانور چندانی برای خانواده باقی نمیگذارد.
یک بازنشسته نیز با اشاره به دشواری تأمین هزینههای روزمره میگوید: «وقتی درآمد ثابت است، اما قیمتها مرتب تغییر میکند، برنامهریزی برای زندگی سخت میشود. آدم باید مدام حساب کند که کدام خرید ضروریتر است. انتظار داریم کمکهایی که برای مردم در نظر گرفته میشود، واقعاً به کاهش این فشار کمک کند.»
این روایتها، مسئله اصلی کالابرگ را روشن میکند: حمایت معیشتی زمانی میتواند اثرگذار باشد که میزان آن با نیازهای واقعی خانوارها تناسب داشته باشد و در کنار سایر سیاستهای اقتصادی، به حفظ قدرت خرید مردم کمک کند.
۵۰۰ هزار تومان بیشتر؛ کمک به سفره یا مُسکنی کوتاهمدت؟
برای خانواری که بخش عمده درآمدش صرف نیازهای ضروری میشود، حتی کمک محدود هم میتواند اهمیت داشته باشد؛ اما نمیتوان انتظار داشت که یک افزایش محدود بهتنهایی فاصله میان دستمزد و هزینههای زندگی را جبران کند.
یک کارگر روزمزد درباره تأثیر این مبلغ بر هزینههای خانوادهاش میگوید: «هر کمکی که به مردم برسد، بهتر از این است که هیچ حمایتی نباشد؛ ولی باید واقعبین بود. هزینه خریدهای معمولی خانواده بالا رفته و پولی که قبلاً برای چند قلم جنس کافی بود، حالا خیلی زود تمام میشود. بهتر است حمایتها طوری باشد که مردم اثرش را در خریدهای روزانه احساس کنند.»
این همان نقطهای است که سیاستگذاران باید به آن توجه کنند. موفقیت یک طرح حمایتی را نمیتوان فقط با اعلام رقم اعتبار سنجید؛ مهم این است که آن اعتبار چه میزان از هزینههای ضروری را پوشش میدهد، چه گروههایی از آن بهرهمند میشوند و آیا در عمل توانسته است بخشی از فشار اقتصادی را کاهش دهد یا خیر.
حمایت معیشتی یا عبور از هفتخوان سامانهها؟
ماجرای کالابرگ به مبلغ آن ختم نمیشود. الزام به ثبتنام در سامانه خوداظهاری و گزارشهای مطرحشده درباره دشواری دسترسی به سامانه، نگرانیهایی را درباره نحوه اجرای طرح ایجاد کرده است.
قرار است این حمایت به خانوارهای واجد شرایط برسد؛ بنابراین انتظار میرود مسیر دریافت آن روشن، ساده و قابل دسترس باشد. با این حال، اگر متقاضیان برای ثبت اطلاعات یا پیگیری درخواست خود با مشکل مواجه شوند، فرآیندی که باید تسهیلکننده باشد، ممکن است به مانعی تازه تبدیل شود.
یکی از شهروندان حقوقبگیر درباره این موضوع میگوید: «وقتی اعلام میشود برای دریافت یک کمک باید در سامانه ثبتنام کنیم، انتظار داریم مراحلش مشخص باشد و سامانه هم درست کار کند. مردم گرفتاریهای خودشان را دارند. اگر کسی نتواند وارد سامانه شود یا نداند باید چه مراحلی را طی کند، باید بتواند از یک مسیر دیگر راهنمایی بگیرد.»
البته دشواری دسترسی به سامانه لزوماً به معنای محروم شدن افراد از کالابرگ نیست، اما ضرورت بررسی مشکلات احتمالی و فراهم کردن راههای جایگزین را نشان میدهد. حمایت معیشتی زمانی به هدف خود نزدیک میشود که مردم برای استفاده از آن با پیچیدگیهای غیرضروری روبهرو نشوند.
پرسش مهم اینجاست که اگر سامانه با اختلال مواجه شود، متقاضیان چگونه میتوانند درخواست خود را ثبت کنند؟ آیا مسیر مشخصی برای پیگیری مشکلات وجود دارد؟ و در صورت بروز خطا در اطلاعات یا فرآیند شناسایی، افراد چگونه میتوانند موضوع را اصلاح کنند؟
پاسخ روشن به این پرسشها میتواند از سردرگمی مردم بکاهد و اعتماد بیشتری به روند اجرای طرح ایجاد کند.
نگرانی از حذف مشمولان؛ معیارها چقدر روشن است؟
در کنار مبلغ اعتبار و مشکلات احتمالی ثبتنام، نحوه شناسایی افراد مشمول نیز اهمیت دارد. خانوارها باید بدانند بر اساس چه معیارهایی درباره برخورداری آنها از حمایت تصمیمگیری میشود و اگر خود را واجد شرایط بدانند اما در فهرست مشمولان قرار نگیرند، چگونه میتوانند اعتراض کنند.
یک شهروند بازنشسته در اینباره میگوید: «مهم است که مشخص باشد چه کسی مشمول میشود و چه کسی نمیشود. اگر قرار است اطلاعات اقتصادی خانوارها بررسی شود، باید نتیجه هم روشن باشد. کسی که فکر میکند اشتباهی در بررسی اطلاعاتش اتفاق افتاده، باید بتواند موضوع را پیگیری کند.»
این مطالبه، به معنای نادیده گرفتن ضرورت بررسی شرایط اقتصادی خانوارها نیست؛ بلکه بر لزوم شفافیت، دقت و امکان اعتراض تأکید دارد. هرچه معیارهای شناسایی روشنتر و مسیر پیگیری سادهتر باشد، احتمال سردرگمی متقاضیان و بروز اختلاف درباره نحوه اجرای طرح نیز کاهش مییابد.
مطالبه کارگران؛ حمایت باید به دست نیازمندان برسد
در همین زمینه، فتحالله بیات، دبیر اجرایی خانه کارگر شرق تهران، با انتقاد از شیوه اجرای طرح کالابرگ الکترونیکی و الزام به ثبتنام در سامانه خوداظهاری، بر ضرورت تسهیل دسترسی مردم به خدمات حمایتی تأکید کرده است.
او با اشاره به شرایط دشوار اقتصادی و فاصله میان حقوق و دستمزدها با تورم، معتقد است دولت باید بهجای ایجاد موانع تازه، زمینه بهرهمندی آسان مردم از حمایتهای معیشتی را فراهم کند.
بیات همچنین خواستار پرداخت کالابرگ یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومانی به همه افراد مشمول شده و نسبت به احتمال تضییع حقوق برخی خانوارها در فرآیند شناسایی و تفکیک مشمولان هشدار داده است.
از نگاه این فعال کارگری، معیارهای اقتصادی مورد استفاده برای تعیین مشمولان باید دقیق و عادلانه باشند و اجرای طرح نیز به شکلی صورت گیرد که افراد نیازمند به دلیل پیچیدگیهای اداری یا مشکلات اجرایی، از حمایتهای پیشبینیشده محروم نمانند.
مازندران؛ صدای مزدبگیران باید شنیده شود
برای کارگران، بازنشستگان و سایر خانوارهای حقوقبگیر مازندران نیز مسئله اصلی، تناسب درآمد با هزینههای زندگی و میزان اثرگذاری حمایتهای دولتی است. با این حال، ارزیابی دقیق وضعیت استان به بررسی میدانی هزینههای خانوار، تجربه متقاضیان در فرآیند ثبتنام و اطلاعات رسمی درباره میزان برخورداری از اعتبار کالابرگ نیاز دارد.
آنچه در این میان اهمیت دارد، شنیدن تجربه واقعی مردم و بررسی موانعی است که ممکن است در مسیر بهرهمندی از حمایتهای معیشتی وجود داشته باشد. آیا اعتبار تخصیصیافته توانسته است بخشی از هزینههای ضروری خانوادهها را پوشش دهد؟ آیا متقاضیان در ثبت درخواست با مشکل مواجه شدهاند؟ و آیا معیارهای تعیین مشمولان برای مردم روشن است؟
این پرسشها باید با گفتوگوهای میدانی، بررسی اسناد و دریافت پاسخ از مسئولان مربوطه پیگیری شود تا تصویر دقیقتری از وضعیت اجرای طرح در استان به دست آید.
مردم حمایت میخواهند، نه پیچیدگی بیشتر
افزایش ۵۰۰ هزار تومانی اعتبار کالابرگ الکترونیکی بار دیگر بحث درباره میزان حمایت دولت از خانوارهای حقوقبگیر را مطرح کرده است؛ حمایتی که اثربخشی آن نهفقط به مبلغ اعتبار، بلکه به شیوه اجرا، شفافیت معیارها و سهولت دسترسی نیز بستگی دارد.
برای کارگری که هر ماه باید هزینههای خانه را مدیریت کند یا بازنشستهای که با درآمد ثابت روزگار میگذراند، مسئله در نهایت به یک واقعیت ساده برمیگردد: آیا این حمایت میتواند بخشی از فشار زندگی را کم کند؟
انتظار میرود دولت ضمن شفافسازی درباره معیارهای شناسایی مشمولان، وضعیت سامانه و مسیر اعتراض به تصمیمها، از ایجاد موانع غیرضروری جلوگیری کند و اطمینان دهد که افراد واجد شرایط به دلیل مشکلات اجرایی از دریافت حمایت محروم نمیمانند.
کالابرگ قرار است باری از دوش خانوارها بردارد، نه اینکه به دغدغهای تازه در کنار گرانی تبدیل شود. در شرایطی که هزینههای زندگی بخش بزرگی از درآمد مزدبگیران را میبلعد، حمایت مؤثر باید متناسب با نیازهای واقعی مردم، شفاف در شیوه پرداخت و آسان در دسترس باشد.
اکنون پرسش اصلی همچنان پابرجاست: وقتی قدرت خرید خانوارها زیر فشار هزینههای روزمره قرار دارد، آیا افزایش محدود اعتبار کالابرگ و فرآیند فعلی اجرای آن میتواند پاسخگوی نیازهای واقعی مردم باشد؟

