گزارش میدانی «دسترنج ۲۴» از دغدغه بیمهشدگان تأمین اجتماعی در مازندران؛
«نسخهتان کامل نیست؛ بقیه را آزاد بخرید!»؛ وقتی دارو برای کارگر و بازنشسته مازندرانی هم گران است، هم دردسرساز
نسخه را در دست گرفته، از اتاق پزشک بیرون آمده و حالا نوبت داروخانه است؛ جایی که قرار است آخرین حلقه زنجیره درمان باشد. اما برای برخی بیمهشدگان تأمین اجتماعی در مازندران، اینجا تازه دردسر شروع میشود؛ یک قلم دارو موجود نیست، یک قلم فقط به تعداد محدود تحویل داده میشود و برای قلم دیگر باید راهی داروخانههای بیرون شد و هزینه را آزاد پرداخت کرد.
به گزارش خبرنگار دسترنج ۲۴،برای کارگر یا بازنشستهای که بخش قابل توجهی از درآمدش صرف هزینههای روزمره زندگی میشود، خرید آزاد دارو دیگر یک هزینه فرعی نیست؛ گاهی باید از هزینه خوراک، اجاره، درمان سایر اعضای خانواده یا دیگر نیازهای ضروری زندگی زد تا نسخه کامل شود.
نسخهای که در داروخانه کامل نمیشود
روایت برخی مراجعهکنندگان به مراکز درمانی طرف قرارداد با تأمین اجتماعی در مازندران نشان میدهد که مشکل همیشه «نبود کامل دارو» نیست؛ گاهی بخشی از نسخه موجود است و بخش دیگر باید از بیرون تهیه شود.
یکی از بیمهشدگان میگوید: «نسخه را که گرفتم، گفتند بخشی از داروها موجود نیست. مجبور شدم بقیه را از داروخانه بیرون تهیه کنم.»
بیمار دیگری میگوید: «وقتی داروخانه میگوید این دارو را نداریم، دیگر چارهای ندارم؛ باید بروم آزاد بخرم. برای کسی که حقوقش محدود است، همین چند قلم هم هزینه زیادی میشود.»
این روایتها البته درباره همه مراکز و همه داروها یکسان نیست و موجودی دارو میتواند از یک مرکز به مرکز دیگر و حتی در روزهای مختلف متفاوت باشد؛ اما برای بیماری که همان روز به دارو نیاز دارد، تفاوت چندانی ندارد که علت نبود دارو چیست. او باید دارویش را تهیه کند.
داروهای معمولی پیدا میشوند؛ دردسر از نسخههای تخصصیتر آغاز میشود
برخی بیمهشدگان میگویند داروهای عمومی و پرمصرف در مراکز درمانی ملکی بیشتر در دسترس هستند؛ اما زمانی که نسخه شامل داروهای تخصصیتر یا داروهای مصرف طولانیمدت میشود، احتمال مواجهه با محدودیت بیشتر است.
این موضوع برای بیماران مبتلا به دیابت، بیماریهای قلبی و عروقی، فشار خون، مشکلات اعصاب و روان و پوکی استخوان اهمیت بیشتری دارد؛ بیمارانی که نمیتوانند داروی خود را یک روز مصرف کنند و روز دیگر کنار بگذارند.
یک بیمار دیابتی میگوید: «دارویی که دکتر برایم نوشته باید مرتب مصرف کنم. وقتی مرکز نداشته باشد، مجبورم آزاد تهیه کنم. قیمت دارو هم آنقدر بالا رفته که واقعاً برایم سخت شده است.»
«حقوقم کفاف داروها را نمیدهد»؛ روایت یک بازنشسته از گرانی درمان
در میان مراجعهکنندگان، بازنشستگان تأمین اجتماعی بیش از بسیاری از گروهها با هزینههای مستمر درمان مواجهاند؛ چراکه افزایش سن معمولاً با افزایش نیاز به دارو و مراقبتهای پزشکی همراه میشود.
یکی از بازنشستگان تأمین اجتماعی در مازندران که برای دریافت دارو به یکی از مراکز درمانی مراجعه کرده است، از افزایش هزینههای درمان و فشار آن بر زندگی بازنشستگان میگوید.
او میگوید: «ما سالها حق بیمه پرداخت کردیم که وقتی بازنشسته شدیم و بیمار شدیم، حداقل برای درمان خیالمان راحت باشد؛ اما امروز بخش زیادی از حقوقمان صرف دارو میشود. بعضی داروها آنقدر گران شدهاند که وقتی قیمتشان را میشنوم، واقعاً نمیدانم از کجای حقوقم باید هزینهاش را پرداخت کنم.»
این بازنشسته ادامه میدهد: «یک دارو را قبلاً با مبلغی میخریدم، اما حالا همان دارو چند برابر شده است. اگر دارو در داروخانه تأمین اجتماعی موجود نباشد، مجبورم از داروخانه آزاد تهیه کنم. دیگر انتخابی نداریم؛ دارو را نمیشود نخرید. اگر مواد غذایی گران شود شاید بتوانی کمتر بخری، اما دارویی که پزشک گفته باید هر روز مصرف کنی، نمیتوانی نصفش کنی.»
او با اشاره به هزینههای دیگر زندگی میگوید: «حقوق بازنشستگی باید برای اجاره خانه، خورد و خوراک، قبضها و هزینههای خانواده هم برسد. وقتی چند قلم دارو روی نسخه باشد و بخشی از آن را هم مجبور باشی آزاد بخری، آخر ماه واقعاً چیزی باقی نمیماند.»
این بازنشسته تأمین اجتماعی تأکید میکند: «درد ما فقط گرانی دارو نیست؛ این است که بعضی وقتها دارو را هم باید از بیرون تهیه کنیم. آدمی که سالها بیمه پرداخت کرده، انتظار دارد وقتی نسخه دستش است، حداقل دارویش را با همان پوشش بیمهای که برایش حق بیمه داده، تهیه کند.»
او در پایان میگوید: «ما دنبال چیز اضافهای نیستیم؛ فقط میخواهیم وقتی بیمار میشویم، نگران این نباشیم که پول دارو را از کدام هزینه زندگیمان کم کنیم.»
وقتی دارو مصرف روزانه است، «امروز نداریم» جواب بیمار نیست
برای بیماری که داروی خود را بهصورت مستمر مصرف میکند، نبود دارو در یک مرکز درمانی به معنای پایان ماجرا نیست؛ بلکه یعنی جستوجو در داروخانههای دیگر و در بسیاری از موارد، پرداخت هزینه بیشتر.
بیماران قلبی، دیابتی و مبتلایان به بیماریهای مزمن، بیش از هر گروه دیگری با این مسئله مواجهاند.
یک بیمار قلبی میگوید: «من نمیتوانم دارویم را قطع کنم. اگر اینجا نداشته باشند باید از بیرون بخرم. قیمتش هم مهم نیست؛ مجبورم بخرم.»
همین جمله کوتاه، بخش مهمی از مسئله را روشن میکند: برای بیماری که دارو ضروری است، گرانی به معنای «نخریدن» نیست؛ به معنای فشار بیشتر بر سایر هزینههای زندگی است.
کارگر و بازنشستهای که باید بین دارو و هزینه زندگی انتخاب کند
در مازندران، بخش قابل توجهی از بیمهشدگان تأمین اجتماعی را کارگران، بازنشستگان و خانوادههای آنان تشکیل میدهند؛ گروهی که افزایش هزینههای درمان برای آنها میتواند مستقیماً بر سبد معیشت اثر بگذارد.
وقتی یک نسخه کامل در مرکز درمانی تأمین اجتماعی تأمین نمیشود، بیمار ناچار است برای تهیه باقی اقلام به داروخانه آزاد مراجعه کند.
اینجاست که یک نسخه چندقلمی میتواند به چند پرداخت جداگانه تبدیل شود؛ یک قلم با بیمه، یک قلم آزاد، یک قلم موجود نیست و یک قلم هم با برند دیگری عرضه میشود.
در نهایت اما تمام این هزینهها از جیب همان بیماری پرداخت میشود که پیش از مراجعه به پزشک، حق بیمهاش را پرداخت کرده است.
ویتامین و مکمل هم برای بعضی خانوادهها به هزینه تبدیل شده است
گلایه بیمهشدگان فقط درباره داروهای تخصصی نیست.
برخی مراجعهکنندگان از هزینه و محدودیت پوشش بیمهای برای ویتامینها و مکملها نیز سخن میگویند؛ اقلامی که شاید هر کدام به تنهایی هزینه بزرگی نباشند، اما وقتی در کنار هزینه داروهای اصلی، ویزیت، آزمایش، تصویربرداری و سایر مخارج درمان قرار میگیرند، فشار قابل توجهی به خانوار وارد میکنند.
برای یک بازنشسته یا کارگر حداقلبگیر، هزینههای کوچک درمانی نیز وقتی ماهبهماه تکرار میشوند، دیگر کوچک نیستند.
دارو گران میشود؛ درآمد اما همان درآمد است
مشکل زمانی جدیتر میشود که قیمت دارو افزایش پیدا میکند، اما درآمد خانوار با همان سرعت افزایش نمییابد.
بیماری که تا چند ماه قبل داروی خود را با مبلغی مشخص تهیه میکرد، ممکن است امروز برای همان درمان با رقم بالاتری روبهرو شود.
اگر دارو در مرکز ملکی موجود نباشد و بیمار مجبور شود آن را آزاد تهیه کند، فشار این افزایش قیمت چند برابر احساس میشود.
یک بازنشسته میگوید: «حقوق من که چند برابر نشده، اما هزینه دارو مرتب بالا میرود. اگر دارو را آزاد بخواهم بخرم، باید از یک جای دیگر زندگی بزنم.»
این همان نقطهای است که مسئله دارو از یک موضوع درمانی به یک مسئله معیشتی تبدیل میشود.
معاون مدیریت درمان تأمین اجتماعی مازندران: توزیع دارو در کشور متناسب با نیاز استانها نیست
در مقابل گلایههای بیمهشدگان درباره کمبود برخی اقلام دارویی و ناچار شدن آنها به تهیه دارو از داروخانههای خارج از مراکز درمانی تأمین اجتماعی، دکتر حدیدی، معاون مدیریت درمان تأمین اجتماعی مازندران در گفتوگو با خبرنگار «دسترنج ۲۴» به سه نکته درباره وضعیت تأمین و توزیع دارو اشاره کرد.
حدیدی با اشاره به یکی از چالشهای موجود در زنجیره تأمین دارو گفت: «چرخه توزیع دارو در کشور نیازسنجی نشده است و با توجه به نیاز هر استان توزیع نمیشود.»
وی افزود: همین امر موجب شده است که در برخی مقاطع و درباره برخی اقلام دارویی با کمبودهایی مواجه شویم.
معاون مدیریت درمان تأمین اجتماعی مازندران با بیان اینکه مسئله تأمین دارو تنها به مراکز درمانی این سازمان محدود نمیشود، اظهار کرد: بخشی از مشکلاتی که بیماران در زمان دریافت دارو با آن مواجه میشوند، به فرآیند گستردهتر تأمین و توزیع دارو در کشور بازمیگردد.
به گفته حدیدی، زمانی که توزیع دارو بدون توجه دقیق به الگوی مصرف و نیاز واقعی هر استان انجام شود، ممکن است در یک منطقه برخی اقلام با کمبود مواجه شوند و همین مسئله دسترسی بیماران به داروی مورد نیازشان را دشوار کند.
وقتی اختلال در توزیع، هزینهاش را بیمار میپردازد
آنچه برای بیمار اهمیت دارد، در نهایت رسیدن دارو به دست اوست؛ بنابراین حتی اگر منشأ کمبود خارج از مجموعه درمان تأمین اجتماعی باشد، نتیجه آن برای بیمار میتواند یکسان باشد: سرگردانی برای پیدا کردن دارو یا پرداخت هزینه بیشتر برای تهیه آزاد آن.
از همین رو، یکی از مطالبات اصلی بیمهشدگان این است که در کنار پیگیری مشکلات کلان زنجیره تأمین دارو، برای اقلام پرمصرف و داروهای مورد نیاز بیماران مزمن نیز سازوکار دقیقتری برای تأمین و توزیع در استانها در نظر گرفته شود.
اکنون پرسش بیمهشدگان تأمین اجتماعی مازندران این است که با توجه به اعلام معاون مدیریت درمان تأمین اجتماعی استان درباره نبود نیازسنجی دقیق در چرخه توزیع، چه برنامهای برای اصلاح این روند، متناسبسازی توزیع دارو با نیاز استانها و جلوگیری از انتقال هزینه کمبود دارو به جیب بیمار وجود دارد؟
مازندران؛ استانی که بیمار نباید برای تکمیل نسخه سرگردان شود
پرسش اصلی بیمهشدگان این است که مراکز درمانی ملکی تأمین اجتماعی تا چه اندازه میتوانند نسخه بیماران را بهطور کامل تأمین کنند و در صورت نبود یک دارو، چه سازوکاری برای جلوگیری از تحمیل هزینه اضافی به بیمار وجود دارد؟
آیا میتوان سامانهای شفاف برای اعلام موجودی دارو در مراکز درمانی ایجاد کرد؟
آیا میتوان برای داروهای پرمصرف بیماران مزمن، سازوکاری برای جلوگیری از کمبودهای مقطعی در نظر گرفت؟
و مهمتر از همه، وقتی بیماری از یک مرکز ملکی با نسخهای ناقص خارج میشود، چه نهادی باید پاسخگوی هزینهای باشد که به دلیل تأمین نشدن دارو به او تحمیل شده است؟
درمان نباید به توان مالی بیمار وابسته باشد
بیمار وقتی وارد مرکز درمانی میشود، انتظار امتیاز ویژهای ندارد؛ انتظار دارد خدماتی را که برای دریافت آن حق بیمه پرداخت کرده، دریافت کند.
کارگری که هر ماه سهم بیمه خود را میپردازد و بازنشستهای که سالها حق بیمه پرداخت کرده، زمانی که بیمار میشود نباید برای تکمیل یک نسخه بین چند داروخانه سرگردان بماند و نگران این باشد که آیا توان خرید باقی داروها را دارد یا نه.
مسئله فقط چند قرص و چند عدد دارو نیست.
پشت هر نسخه، یک انسان ایستاده است؛ بیماری که شاید دیابت دارد، شاید قلبش بیمار است، شاید سالهاست با یک بیماری مزمن زندگی میکند و شاید تنها درآمدش همان حقوق کارگری یا مستمری بازنشستگی باشد.
اگر دارو در مرکز درمانی موجود نیست، بیمار نباید قربانی این کمبود شود؛ و اگر دارو گران است، نباید درمان به یک انتخاب میان «دارو» و «زندگی روزمره» تبدیل شود.
پرسش بیمهشدگان تأمین اجتماعی مازندران روشن است:
وقتی حق بیمه پرداخت شده، چرا برای تکمیل نسخه باید دوباره از جیب پرداخت کرد؟
این پرسشی است که انتظار میرود مسئولان تأمین اجتماعی مازندران و مدیران درمان استان درباره آن پاسخ روشنی به بیمهشدگان بدهند.

