گزارش دسترنج ۲۴
«رویا» هم از دست رفت؛ وقتی آخرین امیدها برای احیای درنای سیبری یکییکی خاموش میشوند
مرگ «رویا»، درنای سیبری پرورشیافته در اسارت، تنها از دست رفتن یک پرنده نیست؛ این اتفاق بار دیگر پرسشهایی جدی درباره وضعیت حفاظت از گونههای در معرض انقراض، امکانات درمانی حیاتوحش و ضرورت بازنگری در مدیریت برنامههای حفاظتی را مطرح کرده است. هرچند ادارهکل حفاظت محیط زیست مازندران تأکید دارد همه اقدامات تخصصی برای درمان این پرنده انجام شده، اما افکار عمومی انتظار دارد پاسخ روشنی برای این پرسشها دریافت کند.
به گزارش خبرنگار دسترنج ۲۴،مرگ «رویا» در حالی اعلام شد که نام این درنا برای بسیاری از علاقهمندان به محیط زیست یادآور تلاشهای چند سال اخیر برای حفظ یکی از نادرترین گونههای پرندگان جهان بود. پرندهای که قرار بود نمادی از امید به تداوم حیات درنای سیبری باشد، اکنون خود به فهرست تلفات این گونه ارزشمند اضافه شده است.
بیماریای که دیر خود را نشان داد
بر اساس اعلام معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی ادارهکل حفاظت محیط زیست مازندران، نخستین علائم بیماری عصر پنجشنبه با بیاشتهایی و اختلال در تعادل مشاهده شد و بلافاصله اقدامات درمانی آغاز شد. نتایج آزمایشهای تخصصی نیز از وجود عفونت شدید دستگاه تنفسی و درگیری ریهها و کیسههای هوایی حکایت دارد؛ بیماریای که به گفته مسئولان، در پرندگان معمولاً تا مراحل پیشرفته بدون علامت باقی میماند.
با این حال، همین توضیح یک سؤال مهم را ایجاد میکند؛ آیا برای گونههای فوقالعاده ارزشمند و در معرض انقراض، صرفاً انتظار برای بروز علائم بالینی کافی است یا باید نظام پایش و معاینات پیشگیرانه با حساسیت بیشتری دنبال شود؟ این پرسشی است که پاسخ به آن میتواند در آینده از تکرار چنین اتفاقاتی جلوگیری کند.
افکار عمومی منتظر شفافیت است
محیط زیست مازندران اعلام کرده است که همه ظرفیتهای تخصصی برای درمان «رویا» به کار گرفته شده و علت قطعی مرگ نیز پس از کالبدگشایی و تکمیل آزمایشهای تخصصی اعلام خواهد شد. این رویکرد میتواند به روشن شدن ابعاد علمی ماجرا کمک کند، اما انتظار میرود نتایج این بررسیها به صورت شفاف و مستند در اختیار افکار عمومی و جامعه علمی قرار گیرد.
در سالهای اخیر، حساسیت جامعه نسبت به سرنوشت گونههای در معرض انقراض افزایش یافته و اطلاعرسانی دقیق، یکی از مهمترین ابزارهای جلب اعتماد عمومی در چنین پروندههایی است.
حفاظت فقط بعد از بحران معنا ندارد
کارشناسان حوزه محیط زیست بارها تأکید کردهاند که حفاظت از گونههای نادر، تنها به درمان پس از بیماری محدود نمیشود. پایش مستمر، مراقبتهای پیشگیرانه، ارتقای امکانات دامپزشکی حیاتوحش و بازنگری مداوم در شیوههای نگهداری، بخش جداییناپذیر برنامههای حفاظتی محسوب میشود.
مرگ «رویا» فرصتی است تا عملکرد برنامههای حفاظت از گونههای ارزشمند، نه با هدف مقصر دانستن افراد، بلکه برای شناسایی نقاط ضعف و تقویت نقاط قوت، مورد ارزیابی قرار گیرد.
پایان یک درنا، آغاز چند پرسش
«رویا» دیگر در میان ما نیست، اما پرسشهایی که با مرگ او شکل گرفته، همچنان پابرجاست؛ آیا میتوان از این تجربه برای جلوگیری از تکرار چنین اتفاقاتی استفاده کرد؟ آیا امکانات و سازوکارهای موجود برای حفاظت از گونههای در معرض انقراض متناسب با ارزش آنهاست؟ و مهمتر از همه، آیا نتایج بررسیهای نهایی میتواند مسیر حفاظت از حیاتوحش کشور را یک گام به جلو ببرد؟
پاسخ به این پرسشها، شاید مهمتر از اعلام علت مرگ «رویا» باشد؛ زیرا آنچه از دست رفته، تنها یک پرنده نیست، بلکه بخشی از سرمایه طبیعی ایران و جهان است.
