گفتوگوی اختصاصی دسترنج ۲۴ با عباس مهدوی، کارشناس میراث فرهنگی و باستانی؛
هشدار درباره مرگ تدریجی هویت ساری؛ عباس مهدوی: اگر امروز اقدام نکنیم، تا ۱۰ سال دیگر چیزی از بافت تاریخی شهر باقی نمیماند
توسعه شهری در ساری سالهاست با انتقاد کارشناسان میراث فرهنگی روبهروست. عباس مهدوی، کارشناس میراث فرهنگی و باستانی، در گفتوگوی اختصاصی با دسترنج ۲۴، با انتقاد از آنچه «بیتوجهی مستمر به بافت تاریخی» میخواند، معتقد است روند کنونی میتواند در یک دهه آینده بخش بزرگی از هویت تاریخی مرکز مازندران را از بین ببرد. او تأکید میکند که بافت تاریخی، قربانی توسعه نیست؛ بلکه قربانی تصمیمهایی است که هویت شهر را نادیده گرفتهاند.
به گزارش خبرنگار دسترنج ۲۴،مهدوی در ابتدای این گفتوگو، یکی از ریشههای مشکلات امروز ساری را نگاه مدیریتی به بافت تاریخی دانست و گفت: «سالهاست بافت تاریخی را با بافت فرسوده یکی میدانند؛ در حالی که یکی هویت شهر است و دیگری یک مسئله عمرانی. وقتی این دو مفهوم با هم اشتباه گرفته میشود، نتیجه آن چیزی است که امروز در ساری میبینیم.»
وی معتقد است بافت تاریخی نباید قربانی ساختوسازهای بیضابطه شود و افزود: «در بسیاری از شهرهای ایران و جهان، توسعه در کنار حفظ میراث تاریخی اتفاق افتاده، اما در ساری هنوز این نگاه بهدرستی شکل نگرفته است.»
بناهای تاریخی که یکییکی از نفس میافتند
این کارشناس میراث فرهنگی با اشاره به خانههای تاریخی، آبانبارها و گذرهای قدیمی ساری گفت: «اگر این بناها درهایشان بسته بماند، دیر یا زود فرو میریزند. بنای تاریخی بدون حضور مردم و بدون کاربری، محکوم به نابودی است.»
او پیشنهاد داد بناهایی مانند خانه فاضلیها، خانه کلبادی، خانه روحانی و محدوده آبانبار نو با مشارکت بخش خصوصی به مراکز فرهنگی، اقامتی و گردشگری تبدیل شوند تا هم حفظ شوند و هم برای شهر ارزش اقتصادی ایجاد کنند.
سهم متولیان در وضعیت امروز ساری
مهدوی با تأکید بر اینکه حفاظت از میراث تاریخی مسئولیت مشترک دستگاههای اجرایی است، اظهار کرد: «اگر امروز از تخریب تدریجی هویت ساری سخن میگوییم، همه دستگاههای مسئول باید سهم خود را در این وضعیت بپذیرند. شهرداری، ادارهکل میراث فرهنگی، وزارت راه و شهرسازی و دیگر نهادهای مرتبط، هر یک در چارچوب وظایف قانونی خود مسئولیت دارند.»
وی همچنین خواستار ورود جدیتر دستگاههای نظارتی و دادستانی، در چارچوب صیانت از حقوق عامه، برای حفاظت از آثار تاریخی شد.
گراند هتل و آبانبار میرزامحمدی؛ نماد فرصتهای از دست رفته
به گفته این کارشناس، وضعیت برخی بناهای شاخص ساری به مرحله نگرانکنندهای رسیده است.
او درباره گراند هتل ساری گفت: «این بنا امروز بیش از هر زمان دیگری به مرمت و تعیین تکلیف نیاز دارد. ادامه این وضعیت، نه تنها میراث تاریخی شهر را تهدید میکند، بلکه میتواند مخاطراتی نیز برای شهروندان ایجاد کند.»
مهدوی همچنین آبانبار میرزامحمدی را نمونهای از ظرفیتهای رهاشده دانست و افزود: «به جای آنکه این بنا به یک جاذبه گردشگری تبدیل شود، سالهاست بدون استفاده مانده و در معرض فرسایش قرار دارد.»
توسعه بدون هویت، توسعه نیست
این کارشناس میراث فرهنگی با اشاره به تجربه شهرهای تاریخی جهان گفت: «هیچکس مخالف توسعه نیست؛ اما توسعهای که هویت شهر را از بین ببرد، در واقع بخشی از سرمایه فرهنگی و اقتصادی آن را نابود میکند. در بسیاری از شهرهای تاریخی اروپا و حتی ایران، نمای تاریخی حفظ شده و در عین حال امکانات زندگی مدرن نیز فراهم است.»
«ساری هنوز فرصت دارد؛ اما این فرصت همیشگی نیست»
مهدوی در پایان با هشدار نسبت به آینده بافت تاریخی ساری گفت: «اگر امروز تصمیم جدی برای مرمت، احیا و بهرهبرداری اصولی از بناهای تاریخی گرفته نشود، به اعتقاد من تا حدود ۱۰ سال آینده بخش قابل توجهی از هویت تاریخی ساری از دست خواهد رفت. آن روز دیگر نمیتوان تاریخ را بازسازی کرد.»
او تأکید کرد حفاظت از میراث تاریخی، یک مطالبه فرهنگی و اجتماعی است و حفظ این آثار میتواند زمینهساز رونق گردشگری، اشتغال و تقویت هویت شهری در مرکز مازندران باشد.
