قرارداد نیروهای حفاظتی و قرقبانهای مازندران در بوته نقد و بررسی؛
۴۶ میلیون تومان روی کاغذ؛ سهم واقعی قرقبانها چقدر است؟
در حالی که موضوع ساماندهی قرارداد نیروهای حفاظتی منابع طبیعی مازندران در دستور کار قرار گرفته و ارقام مختلفی از جمله ۴۲.۵، ۴۵ و ۴۶ میلیون تومان برای قراردادهای جدید مطرح شده است، یک پرسش اساسی همچنان نیازمند پاسخ روشن است: این ارقام دقیقاً به چه معناست و سهم واقعی نیروی کار از آن چقدر خواهد بود؟
به گزارش دسترنج ۲۴، بررسی وضعیت قرارداد قرقبانها نشان میدهد که صرف اعلام رقم قرارداد نمیتواند معیار دقیقی برای ارزیابی وضعیت معیشتی این نیروها باشد. آنچه برای نیروی کار اهمیت دارد، میزان دریافتی واقعی پس از تعیین تکلیف بیمه، مزایا، کسورات و سایر هزینههای مرتبط با قرارداد است.
تفاوت میان «رقم قرارداد» و «دریافتی کارگر»
یکی از مهمترین نکات در قراردادهای جدید نیروهای حفاظتی، ضرورت تفکیک میان مبلغ کل قرارداد و حقوق و مزایای قابل پرداخت به نیروی کار است.
اگر رقم ۴۲.۵ یا ۴۶ میلیون تومان، مبلغ کل قرارداد شرکت با دستگاه اجرایی باشد، باید به صورت شفاف مشخص شود چه میزان از این مبلغ بابت حقوق، مزایا و بیمه نیروی کار اختصاص مییابد و چه بخشهایی مربوط به سایر هزینههای قراردادی است.
در غیر این صورت، اعلام یک رقم کلی میتواند تصویری متفاوت از وضعیت واقعی درآمدی قرقبانها ایجاد کند.
به بیان روشنتر، عدد درجشده در قرارداد لزوماً همان مبلغی نیست که در پایان ماه به حساب کارگر واریز میشود.
از این رو، شفافیت در اجزای قرارداد اهمیت بیشتری از اعلام یک رقم کلی دارد.
قرقبانها فقط یک «عدد» در قرارداد نیستند
قرقبانها و نیروهای حفاظتی منابع طبیعی، بخش مهمی از نیروی انسانی فعال در حفاظت میدانی از جنگلها و اراضی ملی هستند.
این نیروها در شرایط کاری متفاوت و گاه دشوار فعالیت میکنند و مسئولیت آنان با حفاظت از عرصههای طبیعی و جلوگیری از تخریب و تصرف اراضی ملی گره خورده است.
بنابراین، بحث درباره قرارداد آنان صرفاً یک موضوع حسابداری یا اداری نیست؛ بلکه موضوعی مرتبط با معیشت نیروی کار، امنیت شغلی و کیفیت حفاظت از منابع طبیعی است.
هر اندازه شرایط شغلی این نیروها شفافتر و باثباتتر باشد، امکان برنامهریزی و استمرار فعالیت حرفهای آنان نیز بیشتر خواهد بود.
حقوق منظم؛ مهمتر از پرداختهای مقطعی
موضوع پرداخت مساعده نیز یکی دیگر از مسائلی است که در اظهارات نماینده نیروهای قراردادی قرقبانها مطرح شده است.
پرداخت مساعده به خودی خود نمیتواند جایگزین پرداخت منظم و کامل حقوق شود. اگر بخشی از نیروها ناچار باشند برای تأمین هزینههای جاری زندگی به دریافت مبالغی علیالحساب یا مساعده اتکا کنند، لازم است سازوکار پرداخت حقوق و مطالبات آنان به صورت دقیق مورد بررسی قرار گیرد.
حقوق کارگر باید قابل پیشبینی باشد
نیرویی که نمیداند چه میزان حقوق دریافت میکند و چه زمانی کل مطالباتش پرداخت خواهد شد، با نااطمینانی اقتصادی مواجه است؛ مسئلهای که میتواند بر رضایت شغلی و امنیت روانی نیروی کار نیز اثر بگذارد.
مدت قرارداد و مسئله امنیت شغلی
مدت قرارداد نیز از دیگر موضوعاتی است که در وضعیت قرقبانها اهمیت دارد.
قراردادهای سهماهه، ششماهه یا یکساله، هرکدام سطح متفاوتی از ثبات شغلی را برای نیروی کار ایجاد میکنند. برای افرادی که وظیفهای مستمر در حفاظت از منابع طبیعی دارند، نامشخص بودن آینده قرارداد میتواند یکی از مهمترین دغدغههای شغلی باشد.
البته افزایش مدت قرارداد به تنهایی مشکل امنیت شغلی را حل نمیکند، اما شفاف بودن مدت قرارداد، شرایط تمدید و حقوق و تعهدات طرفین میتواند از ابهامات و اختلافات بعدی جلوگیری کند.
بیمه و مزایا؛ بخش فراموششده ماجرا نباشد
در ارزیابی قراردادهای جدید نباید فقط به رقم حقوق توجه کرد.
وضعیت بیمه، عیدی، سنوات، اضافهکاری، مزایا و سایر حقوق قانونی نیز باید به روشنی مشخص باشد.
اگر رقم اعلامشده به عنوان مبلغ قرارداد شامل مجموعهای از این هزینههاست، باید اجزای آن برای نیروی کار قابل فهم و قابل پیگیری باشد.
شفافیت زمانی محقق میشود که قرقبان بداند رقم ناخالص قرارداد چقدر است، چه میزان کسورات دارد و در نهایت چه مبلغی به عنوان دریافتی خالص به او پرداخت خواهد شد.
اکنون چه چیزهایی باید شفاف شود؟
با توجه به مباحث مطرحشده درباره قراردادهای جدید نیروهای حفاظتی مازندران، چند پرسش اساسی همچنان مطرح است:
نخست؛ رقم نهایی قرارداد دقیقاً چقدر است و آیا رقمهای ۴۲.۵، ۴۵ و ۴۶ میلیون تومان، مبلغ کل قرارداد است یا دریافتی نیروی کار؟
دوم؛ سهم بیمه، مزایا و سایر هزینهها از این رقم چقدر خواهد بود؟
سوم؛ دریافتی خالص قرقبان پس از اعمال کسورات قانونی چه میزان خواهد بود؟
چهارم؛ مطالبات احتمالی گذشته نیروها چگونه و در چه زمانی پرداخت خواهد شد؟
پنجم؛ قراردادهای جدید با چه مدت و چه شرایطی منعقد میشوند و وضعیت تمدید آنها چگونه خواهد بود؟
پاسخ شفاف به این پرسشها میتواند بخش قابل توجهی از ابهامات موجود را برطرف کند.
قراردادهای جدید؛ آزمونی برای شفافیت
اکنون که بر اساس اظهارات مطرحشده، موضوع تنظیم قراردادهای جدید نیروهای حفاظتی در دستور کار قرار گرفته است، انتظار میرود نتیجه این فرآیند صرفاً به افزایش رقم قراردادها محدود نشود.
معیار موفقیت قرارداد جدید، عدد بزرگتر روی کاغذ نیست؛ بلکه میزان حقوق واقعی، پرداخت منظم، پوشش بیمهای، برخورداری از مزایا و امنیت شغلی نیروی کار است.
قرقبانها برای انجام وظیفه خود به چیزی بیش از یک قرارداد نیاز دارند؛ آنها به قراردادی روشن، قابل فهم، منصفانه و قابل اجرا نیازمندند.
از این منظر، قراردادهای جدید منابع طبیعی مازندران میتواند به آزمونی برای سنجش میزان شفافیت و عدالت در روابط کاری نیروهای حفاظتی تبدیل شود.
اکنون باید دید ارقام مطرحشده در نهایت چگونه در قراردادها درج خواهد شد و مهمتر از آن، چه میزان از این ارقام واقعاً به دست نیرویی خواهد رسید که در خط مقدم حفاظت از جنگلها و اراضی ملی فعالیت میکند.
