دسترنج ۲۴ گزارش می دهد؛
وقتی معلم پیش از ورود به کلاس، نگران نان شب است؛ روایت تلخ معیشت فرهنگیان در مازندران
صبح که زنگ مدرسه به صدا درمیآید، معلم باید با ذهنی آماده، حوصلهای کافی و انگیزهای برای آموزش وارد کلاس شود؛ اما پشت بسیاری از این چهرههای آرام، دغدغههایی جریان دارد که کمتر در فضای مدرسه دیده میشود. حسابوکتاب اجاره خانه، قسطهای عقبافتاده، هزینه رفتوآمد، خرید مایحتاج خانواده و حقوقی که گاهی پیش از رسیدن به نیمه ماه تمام میشود.
به گزارش خبرنگار دسترنج ۲۴،این روزها برای بخشی از معلمان، دغدغه اصلی فقط تدریس و تربیت دانشآموز نیست؛ تأمین هزینههای زندگی نیز به مسئلهای جدی تبدیل شده است. معلمانی که قرار است آیندهسازان جامعه را تربیت کنند، خود درگیر پرسشی ساده اما سنگیناند: چگونه میتوان با درآمد فعلی، از پس هزینههای روزافزون زندگی برآمد؟
این مسئله در مازندران نیز به یکی از نگرانیهای فرهنگیان تبدیل شده است؛ استانی که در کنار شهرهای پرجمعیتی مانند ساری، بابل، آمل، قائمشهر و بهشهر، مناطق روستایی و کمبرخورداری دارد که شرایط خدمت در آنها دشواریهای خاص خود را به همراه دارد.
حقوقی که به آخر ماه نمیرسد
در گفتوگو با یکی از معلمان مازندران که به دلایل شخصی حاضر به معرفی نام و مشخصات خود نشد، تصویری از دشواریهای معیشتی فرهنگیان ترسیم میشود؛ تصویری که در آن فاصله میان درآمد و هزینههای زندگی، هر روز بیشتر احساس میشود.
این معلم از شرایطی میگوید که در آن حقوق ماهانه، پیش از آنکه پاسخگوی تمام نیازهای خانواده باشد، میان اجاره مسکن، اقساط، هزینه خوراک، رفتوآمد و مخارج ضروری تقسیم میشود. در چنین وضعیتی، بسیاری از معلمان برای جبران کسری درآمد به فعالیتهای جانبی و شغل دوم فکر میکنند؛ انتخابی که اگرچه ممکن است بخشی از فشار اقتصادی را کاهش دهد، اما زمان و انرژی لازم برای زندگی شخصی و فعالیت حرفهای را محدود میکند.
مسئله فقط کمبود درآمد نیست؛ احساس عقبماندن از هزینههای زندگی نیز فشار روانی قابلتوجهی بر فرهنگیان وارد میکند. وقتی افزایش قیمتها با رشد درآمد تناسب ندارد، حتی برنامهریزی برای هزینههای معمول خانواده هم دشوار میشود.
فشار معیشت، پشت درهای کلاس نمیماند
مشکلات اقتصادی معلمان را نمیتوان صرفاً مسئلهای شخصی یا صنفی دانست. معلمی که پس از ساعتها تدریس باید برای تأمین هزینههای زندگی به شغل دیگری بپردازد، فرصت کمتری برای مطالعه، بهروزرسانی دانش تخصصی و آمادهسازی محتوای آموزشی خواهد داشت.
آموزش، حرفهای است که به تمرکز، آرامش، انگیزه و فرصت یادگیری مستمر نیاز دارد. نمیتوان از معلم انتظار داشت در شرایطی که ذهنش درگیر مشکلات اقتصادی است، بدون توجه به فشارهای بیرونی، همواره با حداکثر توان در کلاس حاضر شود.
البته دشواریهای معیشتی به معنای کاهش تعهد معلمان به دانشآموزان نیست؛ فرهنگیان بسیاری با وجود مشکلات اقتصادی، همچنان با احساس مسئولیت و علاقه به حرفه خود فعالیت میکنند. اما نمیتوان از فداکاری آنان بهعنوان راهحلی دائمی برای مشکلات ساختاری آموزشوپرورش استفاده کرد.
مازندران؛ از مدارس شهری تا کلاسهای مناطق محروم
شرایط معیشتی معلمان در همه نقاط استان یکسان نیست. فرهنگیان شاغل در مناطق روستایی و دورافتاده، علاوه بر هزینههای معمول زندگی، ممکن است با دشواری رفتوآمد، فاصله محل خدمت تا محل سکونت و محدودیت دسترسی به برخی امکانات روبهرو باشند.
در شهرستانهایی مانند ساری، بابل، آمل، قائمشهر و بهشهر نیز افزایش هزینههای مسکن و خدمات، بخش مهمی از درآمد خانوارهای حقوقبگیر را به خود اختصاص میدهد. از این رو، بررسی وضعیت معیشتی فرهنگیان مازندران باید تفاوتهای منطقهای و شرایط واقعی زندگی آنان را نیز در نظر بگیرد.
از سوی دیگر، مدارس دولتی نیز با چالش تأمین هزینههای جاری و کمبود منابع روبهرو هستند. در برخی موارد، خانوادهها برای تأمین بخشی از نیازهای مدرسه وارد میدان میشوند؛ موضوعی که در شرایط اقتصادی دشوار، میتواند فشار بیشتری بر والدین وارد کند و فاصله میان مدارس برخوردار و کمبرخوردار را افزایش دهد.
معلم، شغل دوم و فرسودگی خاموش
یکی از پیامدهای نگرانکننده فشار اقتصادی، دورشدن تدریجی معلم از تمرکز کامل بر حرفه آموزشی است. وقتی درآمد شغل اصلی پاسخگوی هزینههای زندگی نیست، فعالیت جانبی برای بسیاری به یک ضرورت تبدیل میشود، نه انتخابی برای افزایش رفاه.
این شرایط در بلندمدت میتواند انگیزه ورود نیروهای توانمند به حرفه معلمی را کاهش دهد و زمینه خروج یا فاصله گرفتن برخی نیروهای باتجربه از این شغل را فراهم کند. حرفهای که باید از امنیت شغلی، منزلت اجتماعی و چشمانداز اقتصادی قابل قبول برخوردار باشد، نباید به مسیری تبدیل شود که شاغلان آن برای تأمین حداقلهای زندگی ناچار به چندشغله بودن باشند.
در کنار این مسائل، ضرورت توجه به مطالبات صنفی فرهنگیان نیز مطرح است. شنیدهشدن صدای معلمان، امکان طرح شفاف مشکلات و مشارکت نمایندگان آنان در تصمیمگیریهای مرتبط با آموزشوپرورش، میتواند به شناسایی دقیقتر مسائل و ارائه راهکارهای عملی کمک کند.
آموزش با معلم نگران، به مقصد نمیرسد
بهبود وضعیت معیشتی فرهنگیان با تصمیمهای مقطعی و افزایشهای کوتاهمدت حقوق به نتیجه مطلوب نمیرسد. اصلاح نظام پرداخت، توجه به قدرت خرید، تأمین امنیت شغلی، حمایت از معلمان مناطق محروم و تخصیص منابع کافی به مدارس دولتی، بخشی از اقداماتی است که میتواند شرایط آموزشوپرورش را بهبود ببخشد.
در این میان، مسئولان آموزشوپرورش و تصمیمگیران اقتصادی باید توجه داشته باشند که هزینهکرد برای معلم، هزینهای اضافی در بودجه عمومی نیست؛ سرمایهگذاری برای کیفیت آموزش و آینده جامعه است.
معلمی که دغدغه نان، اجاره خانه و هزینههای روزمره را دارد، همچنان ممکن است با تمام توان در کلاس حاضر شود؛ اما نمیتوان انتظار داشت این فشارها برای همیشه بیاثر بماند.
شاید مهمترین پرسش این گزارش همین باشد: جامعهای که از معلم انتظار دارد آینده فرزندانش را بسازد، تا چه اندازه برای تأمین آرامش و امنیت زندگی خود معلم تلاش کرده است؟
پاسخ به این پرسش، نه فقط در فیش حقوقی فرهنگیان، بلکه در کیفیت کلاسهای درس، عدالت آموزشی و آینده دانشآموزان دیده خواهد شد.

