پایان یک باور قدیمی درباره موفقیت شغلی؛
نسل مدرکدار، بازار بیکار؛ چرا مهارت از دانشگاه جلو زد؟
سالها یک باور در ذهن خانوادههای ایرانی جا افتاده بود؛ اینکه مسیر موفقیت از دانشگاه میگذرد و داشتن یک مدرک دانشگاهی میتواند آینده شغلی جوانان را تضمین کند. اما امروز واقعیتهای بازار کار، این تصور قدیمی را با پرسشهای جدی مواجه کرده است.
به گزارش خبرنگار دسترنج ۲۴،سالها یک باور در ذهن خانوادههای ایرانی جا افتاده بود؛ اینکه مسیر موفقیت از دانشگاه میگذرد و داشتن یک مدرک دانشگاهی میتواند آینده شغلی جوانان را تضمین کند. اما امروز واقعیتهای بازار کار، این تصور قدیمی را با پرسشهای جدی مواجه کرده است.
نسلی که روزگاری تمام امیدش به گرفتن مدرک دانشگاهی بود، حالا برای یافتن شغل پایدار دوباره به سمت کلاسهای مهارتآموزی بازگشته است؛ نه به دلیل بیارزش شدن دانش، بلکه به این دلیل که اقتصاد امروز بیش از هر زمان دیگری به توانایی عملی و مهارت قابل عرضه نیاز دارد.
پرسش اساسی اینجاست؛ آیا مشکل از دانشگاه است یا از فاصلهای که میان نظام آموزشی و نیاز واقعی بازار کار ایجاد شده است؟
وقتی مدرک به تنهایی شغل نمیسازد
افزایش تعداد فارغالتحصیلان دانشگاهی در سالهای گذشته، بدون آنکه متناسب با نیازهای واقعی اقتصاد باشد، باعث شد بخشی از جوانان پس از پایان تحصیل با یک واقعیت دشوار روبهرو شوند؛ مدرکی که قرار بود مسیر اشتغال را هموار کند، به تنهایی کافی نیست.
امروز بسیاری از کارفرمایان بیش از عنوان مدرک، به توانایی عملی، تجربه، مهارت حل مسئله و قدرت سازگاری نیروی کار توجه میکنند. به همین دلیل است که برخی مهارتهای فنی و تخصصی، از فناوری اطلاعات و برنامهنویسی گرفته تا برق صنعتی، تأسیسات، تعمیرات تخصصی و مشاغل نوین، به فرصتهای جدی درآمدزایی تبدیل شدهاند.
مهارت؛ حلقه گمشده میان آموزش و اشتغال
گفتوگوی دسترنج ۲۴ با مدیرکل آموزش فنی و حرفهای مازندران نشان میدهد نگاه جامعه به مهارتآموزی در حال تغییر است. آموزشهای فنی و حرفهای دیگر صرفاً مسیر جایگزین برای افرادی نیست که وارد دانشگاه نشدهاند؛ بلکه به یکی از مسیرهای اصلی ورود به بازار کار تبدیل شده است.
اما یک نکته مهم وجود دارد؛ مهارتآموزی زمانی موفق خواهد بود که بر اساس نیاز واقعی بازار طراحی شود. آموزش رشتههایی که فرصت شغلی ندارند، تنها تولید مدرک دیگری است؛ با این تفاوت که این بار نام آن گواهینامه مهارتی است.
بازار کار آینده متعلق به چه کسانی است؟
ورود فناوریهای جدید و بهویژه هوش مصنوعی، بسیاری از معادلات بازار کار را تغییر خواهد داد. برخی مشاغل دچار تحول میشوند و فرصتهای جدیدی شکل میگیرد.
اما یک اصل همچنان ثابت خواهد ماند؛ کسانی که توانایی یادگیری، خلاقیت، حل مسئله و مهارت تخصصی دارند، شانس بیشتری برای موفقیت خواهند داشت.
آینده بازار کار متعلق به افرادی نیست که فقط یک مدرک در دست دارند؛ بلکه متعلق به کسانی است که میتوانند نیاز جامعه را بشناسند، مسئلهای را حل کنند و ارزش اقتصادی ایجاد کنند.
دانشگاه باید به بازار کار نزدیکتر شود
تغییر نگاه به مهارت به معنای کماهمیت شدن دانشگاه نیست. جامعه همچنان به متخصصان دانشگاهی، پژوهشگران و نیروهای علمی نیاز دارد. اما مسئله اینجاست که دانشگاه باید ارتباط خود را با صنعت و اقتصاد واقعی تقویت کند.
نظام آموزشی زمانی موفق خواهد بود که دانشجو را فقط برای گرفتن مدرک آماده نکند، بلکه او را برای ورود به یک زندگی حرفهای و اقتصادی توانمند سازد.
از سوی دیگر، خانوادهها نیز باید نگاه خود را نسبت به مفهوم موفقیت بازتعریف کنند. همه جوانان قرار نیست یک مسیر مشابه را طی کنند؛ برخی از مسیر دانشگاه و برخی دیگر از مسیر مهارتآموزی میتوانند به موفقیت برسند.
آینده را کسانی میسازند که مهارت دارند
بازار کار ایران در حال پوستاندازی است. نادیده گرفتن این تغییر، تنها فاصله میان آموزش و اشتغال را بیشتر خواهد کرد.
اگر در گذشته مدرک دانشگاهی کلید ورود به آینده محسوب میشد، امروز ترکیبی از دانش، مهارت، تجربه و توانایی تطبیقپذیری است که مسیر موفقیت را میسازد.
بازار کار آینده به کسانی نیاز دارد که بتوانند کاری انجام دهند، نه فقط مدرکی ارائه کنند.
چرا که در اقتصاد فردا، مدرک شاید در را باز کند؛ اما این مهارت است که فرد را در مسیر نگه میدارد.
