رسانه؛ از روایت درد مردم تا مطالبه پاسخگویی؛
فرامرز درخشنده و یک میراث ماندگار: خبرنگاری بهمثابه وجدان بیدار جامعه!
رسانه اگر فقط خبر را منتقل کند، یک ناقل است؛ اما اگر درد مردم را به زبان جامعه تبدیل کند، به یک نیروی اثرگذار بدل میشود. امروز بیش از هر زمان، نقش رسانه در رساندن صدای قشر مستضعف به مسئولین و تبدیل مطالبههای مردمی به یک فشار اجتماعی سالم، تعیینکننده است؛ جایی که مسئولیت از دوش رسانه برداشته نمیشود، اما بار اصلی پاسخگویی بر دوش مسئولین قرار میگیرد.
رسانه در ظاهر یک ابزار اطلاعرسانی است، اما در واقع یکی از مهمترین نهادهای قدرت نرم در هر جامعه محسوب میشود. قدرتی که نه در تصمیمگیری اجرایی، بلکه در شکلدادن به افکار عمومی و آشکار کردن واقعیتهای پنهان معنا پیدا میکند. رسانه زمانی رسالت واقعی خود را انجام میدهد که صرفاً بازتابدهنده اخبار نباشد، بلکه تبدیل به آینهای برای نمایش دردها و مطالبات واقعی مردم شود؛ بهویژه آن بخش از جامعه که کمتر دیده میشود و صدایش کمتر شنیده میشود.
در چنین شرایطی، رسانه نقش پل ارتباطی میان مردم و مسئولین را ایفا میکند؛ پلی که اگر درست عمل کند، میتواند فاصله میان «واقعیت زندگی مردم» و «تصمیمهای اداری» را کاهش دهد. اما این پل، یک مسیر یکطرفه نیست. رسانه وظیفه دارد مشکل را شفاف، بیپرده و بدون ملاحظهکاری غیرحرفهای منعکس کند، اما حل مسئله در جای دیگری رقم میخورد؛ در وجدان کاری، تعهد و پیگیری مسئولینی که در برابر افکار عمومی پاسخگو هستند.
واقعیت این است که رسانه میتواند مسئله را به سطح جامعه بیاورد، آن را به مطالبه عمومی تبدیل کند و حتی اولویتهای تصمیمگیری را تغییر دهد، اما از آن لحظه به بعد، توپ در زمین مسئولین است. اینجاست که تفاوت میان مسئولیتپذیری واقعی و مدیریت نمایشی مشخص میشود.
در این میان، نامهایی هستند که مفهوم رسانه را از یک شغل به یک رسالت تبدیل کردهاند. مرحوم فرامرز درخشنده، خبرنگار باسابقه حوزه کارگری و شناختهشده بهعنوان «مرد اخلاق رسانه»، از جمله این چهرههاست. او خبرنگاری را نه یک حرفه، بلکه مسئولیت در برابر انسانها میدانست؛ مسئولیتی در قبال کارگرانی که کمتر دیده میشوند اما بیشترین بار جامعه را بر دوش دارند. میراث فکری او، امروز نیز یک معیار روشن برای سنجش اخلاق رسانهای است: ایستادن کنار مردم، نه بالای سر آنها.
گروه رسانهای «دسترنج» در همین مسیر معنا پیدا میکند؛ مسیری که هدف آن صرفاً انتشار خبر نیست، بلکه بازتاب واقعیت زندگی مردم و تبدیل آن به مطالبهای جدی و قابل پیگیری است. در این نگاه، رسانه نه ابزار هیاهو، بلکه ابزار اصلاح است.
در نهایت، رسانه زمانی میتواند نقش واقعی خود را ایفا کند که صداقت، شجاعت در بیان واقعیت و پایبندی به مردم در آن زنده باشد؛ و در سوی مقابل، مسئولین نیز با پذیرش نقد و پاسخگویی، این چرخه را به سمت حل مسئله هدایت کنند. جامعهای که در آن رسانه صادق باشد و مسئولین پاسخگو، دیر یا زود مسیر اصلاح را پیدا خواهد کرد؛ حتی اگر این مسیر دشوار و پرهزینه باشد.
