شمال در آستانه قفل ترافیکی؟!

به گزارش خبرنگار دسترنج،امضای تفاهم‌نامه تردد خودروهای مناطق آزاد میان چهار استان مازندران، گیلان، اردبیل و آذربایجان شرقی، در نگاه اول اقدامی برای تسهیل سفر و تقویت گردشگری داخلی به نظر می‌رسد؛ اما در سطح تحلیل، این سؤال جدی را مطرح می‌کند که آیا جاده‌های شمال کشور توان تحمل افزایش بار ترافیکی ناشی از این تصمیم را دارند یا نه؟

بر اساس این توافق که در وزارت کشور به امضا رسیده، خودروهای دارای پلاک مناطق آزاد امکان تردد گسترده‌تری در استان‌های عضو خواهند داشت و قرار است استان‌های گلستان و آذربایجان غربی نیز به این طرح اضافه شوند. موافقان، این اقدام را گامی در جهت همگرایی منطقه‌ای، رونق گردشگری و تسهیل سفرها می‌دانند.

مهدی یونسی رستمی،استاندار مازندران، در همین زمینه تأکید کرده است که این تفاهم‌نامه می‌تواند به افزایش تعاملات اقتصادی و گردشگری و کاهش بخشی از موانع سفر کمک کند. با این حال، پرسش اصلی این است که این افزایش «تسهیل سفر» در عمل چه اثری بر محورهای پرتردد شمالی خواهد داشت.

آمارهای رسمی نشان می‌دهد محورهای شمالی کشور از جمله چالوس، هراز و کندوان در ایام پیک سفر با ترافیک سنگین و گاهی توقف‌های طولانی مواجه هستند. برای نمونه، گزارش مرکز مدیریت راه‌های کشور در برخی ایام پرتردد، از ترافیک سنگین در محور کندوان و هراز و حتی اعمال محدودیت و یک‌طرفه شدن مسیرها برای تخلیه بار ترافیکی خبر داده است.

در چنین شرایطی، اضافه شدن یک گروه جدید از خودروهای مجاز به تردد بین‌استانی می‌تواند بدون مدیریت تقاضای سفر، فشار بیشتری بر همین زیرساخت‌های محدود وارد کند. تجربه سال‌های گذشته نیز نشان داده است که در روزهای اوج سفر، ظرفیت محورهای شمالی عملاً به مرز اشباع می‌رسد و حتی ورود جریان معمولی خودروها نیز باعث گره‌های ترافیکی چندساعته می‌شود.

در مقابل، موافقان طرح معتقدند توسعه گردشگری داخلی و اتصال بهتر مناطق آزاد به بازارهای مصرف و سفر، می‌تواند در بلندمدت به توزیع بهتر سفرها و رونق اقتصادی کمک کند. از نگاه آنها، محدودیت‌های فعلی مانع استفاده کامل از ظرفیت مناطق آزاد بوده و این تفاهم‌نامه بخشی از این گره را باز می‌کند.

اما نکته مهم اینجاست که افزایش سفرها در شمال کشور تنها یک مسئله حمل‌ونقلی نیست، بلکه به زیرساخت‌های خدماتی، اقامتی و حتی ایمنی جاده‌ای نیز گره خورده است. در حال حاضر نیز گزارش‌ها از تصادفات و گره‌های ترافیکی در محورهای کوهستانی شمالی، به‌ویژه در ایام تعطیل، بارها تکرار شده است؛ محورهایی که در فصول پرتردد به یکی از پرچالش‌ترین مسیرهای جاده‌ای کشور تبدیل می‌شوند.

از سوی دیگر، پیش‌تر سردار سیدتیمور حسینی، رئیس پلیس راهور فراجا، تأکید کرده بود که خودروهای پلاک مناطق آزاد به‌طور معمول تنها در محدوده همان مناطق مجاز به تردد هستند و خروج از این محدوده‌ها نیازمند طی فرآیندهای قانونی مشخص است. همین موضوع نشان می‌دهد که اجرای عملی این تفاهم‌نامه، نیازمند هماهنگی دقیق میان نهادهای اجرایی و پلیس خواهد بود.

در مجموع، اگرچه این تفاهم‌نامه با هدف توسعه گردشگری و همگرایی منطقه‌ای طراحی شده، اما موفقیت آن به یک شرط اساسی وابسته است: تناسب میان سیاست‌های تسهیل سفر و ظرفیت واقعی جاده‌ها. در غیر این صورت، آنچه به عنوان «تسهیل تردد» آغاز می‌شود، ممکن است در عمل به تشدید گره‌های ترافیکی در یکی از حساس‌ترین محورهای جاده‌ای کشور منجر شود.