یادداشت سردبیر | دسترنج ۲۴
سفرههایی که هر روز کوچکتر میشوند!
وقتی خرید یک وعده غذای ساده به قسطبندی میرسد و کارگر و بازنشسته برای تأمین نان، دارو و نیازهای اولیه زندگی درمانده میشوند، دیگر نمیتوان از یک گرانی معمولی سخن گفت. سیاستهای نادرست اقتصادی و تصمیمهای ارزی، هر روز سفره میلیونها ایرانی را کوچکتر کردهاند؛ اما پرسش اصلی این است: چرا هزینه این تصمیمها را باید همیشه مردمی بپردازند که کمترین سهم را در شکلگیری آن داشتهاند؟
گاهی برای فهمیدن عمق یک بحران اقتصادی، نیازی به آمار و نمودار نیست؛ کافی است پای صحبت یک کارگر، بازنشسته یا معلم بنشینیم. کافی است ببینیم خانوادهای که تا دیروز برای چند روزش خرید میکرد، امروز حتی برای تهیه یک وعده غذای ساده حسابوکتاب میکند؛ ببینیم بیماری که باید دارو بخرد، میان هزینه درمان و خرج خانه گرفتار شده و بازنشستهای که پس از سالها کار، حالا از درمان و نیازهای اولیه خود میزند.
این تصویر تلخ زندگی بخش بزرگی از مردم است؛ مردمی که هر روز فقیرتر میشوند، بیآنکه در این سقوط سهمی در تصمیمگیریها داشته باشند.
گرانی دیگر محدود به کلانشهرها نیست. به شهرهای کوچک و روستاها هم رسیده است. وقتی حتی تخممرغ، مرغ و تن ماهی از سفره خانوادههای کمدرآمد کنار میروند و خرید قسطی مواد غذایی به یک واقعیت تبدیل میشود، دیگر نمیتوان از یک فشار اقتصادی معمولی حرف زد. اینجا پای معیشت و کرامت انسانی در میان است.
مردم تاوان کدام تصمیمها را میدهند؟
در چنین شرایطی، محدود شدن دامنه تخصیص ارز مبادلهای به ۶۶ ردیف تعرفه از مجموع ۴۵۹۹ ردیف، نگرانیها را بیشتر میکند. روشن است که افزایش هزینه تأمین ارز برای واردات مواد اولیه و کالاهای ضروری، دیر یا زود به قیمت تمامشده میرسد و در نهایت این مردم هستند که باید هزینه آن را از جیب خالی خود بپردازند.
بانک مرکزی و وزارت صمت ممکن است درباره مسئولیت این تصمیم با یکدیگر اختلاف داشته باشند، اما برای مردمی که هر روز با قیمتهای تازه روبهرو میشوند، این پاسکاریها هیچ نفعی ندارد. آنها نه با توضیحهای اداری میتوانند سفرهشان را پر کنند و نه با وعدههای تکراری، هزینه دارو و اجارهخانه را بپردازند.
فقر، فقط خالی شدن سفره نیست
وقتی کارگر از خرید گوشت و مرغ صرفنظر میکند، بازنشسته درمانش را عقب میاندازد، خانوادهای وعدههای غذاییاش را کم میکند و کودکی به دلیل تنگنای مالی از تحصیل بازمیماند، بحران از مرز اقتصاد عبور کرده و به زندگی و آینده جامعه رسیده است.
در این میان، چرا همیشه نخستین راه جبران کمبود منابع، کوچک کردن سفره مردم است؟ چرا کارگران و بازنشستگانی که با حقوقهای ثابت و ریالی زندگی میکنند، باید هزینه سیاستهایی را بپردازند که هیچ نقشی در طراحی آنها نداشتهاند؟ سهم نهادهای برخوردار از امتیازها و معافیتهای مالیاتی در تحمل این فشارها کجاست؟
نمیتوان از مردم انتظار داشت تاوان همه مشکلات را با گرسنگی، محرومیت از درمان و چشمپوشی از ابتداییترین نیازهایشان بپردازند.
معیشت مردم خط قرمز است
جنگ و تحریم واقعیتهای انکارناپذیر اقتصاد ایراناند، اما نمیتوان همه ناکارآمدیها و گرانیها را پشت این دو عنوان پنهان کرد. تصمیمگیران باید پاسخ دهند که چرا با وجود همه وعدهها، قدرت خرید مردم هر روز کمتر میشود و چرا هزینه اصلاحات اقتصادی، پیش از همه بر دوش فرودستترین اقشار جامعه میافتد.
اقتصاد فقط نرخ ارز، ترازنامه و بخشنامه نیست؛ اقتصاد یعنی سفرهای که باید نان داشته باشد، بیماری که باید بتواند دارویش را بخرد و بازنشستهای که پس از سالها کار، نگران هزینه درمان و اجاره خانه نباشد.
مردم بیش از این تاب کوچک شدن سفرههایشان را ندارند. هیچ سیاستی، هرقدر هم که نام اصلاح و ضرورت بر آن گذاشته شود، نباید به بهای گرسنگی، رنج و فرسودگی میلیونها انسان تمام شود. معیشت مردم نباید قربانی تصمیمهایی شود که هزینه آن را فقط فرودستان میپردازند.

