روایت زنانی که از باغ و شالیزار تا زمینهای سبزی، بارِ بخشی از اقتصاد کشاورزی مازندران را به دوش میکشند؛
زنان کارگر مازندران؛ دستهایی که میکارند، میچینند اما سهمشان از امنیت و رفاه کجاست؟
از نخستین ساعات صبح، زمانی که بسیاری هنوز در خانههایشان خوابند، گروهی از زنان مازندران راهی باغها، شالیزارها و زمینهای کشاورزی میشوند؛ زنانی که برای تأمین معاش خانواده، ساعتها در گرما و رطوبت کار میکنند، محصول میچینند، نشا میکنند، وجین میکنند و سبزی میکارند و برداشت میکنند؛ اما در پایان روز، سهم آنها از این همه زحمت تا چه اندازه با سختی کارشان تناسب دارد؟
به گزارش خبرنگار دسترنج ۲۴،زنان کارگر کشاورزی در مازندران سالهاست بخشی از بار تولید را بر دوش میکشند؛ از بارچینی در باغها گرفته تا نشاکاری و برداشت برنج و فعالیت در زمینهای سبزی. حضور آنها در اقتصاد کشاورزی منطقه انکارشدنی نیست، اما بخش قابل توجهی از این نیروی کار، فصلی و روزمزد است و همین موضوع، نگرانی درباره امنیت شغلی، دستمزد، بیمه و شرایط کار را افزایش داده است.
کار از سپیدهدم؛ پایان کار معلوم نیست
فصل کشاورزی که آغاز میشود، روز کاری این زنان نیز آغاز میشود. در باغها، دستهایشان ساعتها برای چیدن و جمعآوری محصول بالا و پایین میرود و در شالیزار، ساعتها در آب و گل مشغول نشاکاری، وجین یا برداشت هستند.
در زمینهای سبزی نیز کار از کاشت آغاز میشود و تا رسیدگی و برداشت ادامه پیدا میکند.
این کارها شاید در نگاه نخست ساده به نظر برسند، اما برای زنی که ساعتهای طولانی خم میشود، محصول جابهجا میکند و در گرمای تابستان کار میکند، فرسودگی جسمی بخشی از واقعیت روزانه است.
پشت این تلاش اما یک ضرورت اقتصادی قرار دارد؛ بسیاری از این زنان برای کمک به تأمین هزینههای خانواده کار میکنند و دستمزد روزانه آنها در تأمین مخارج زندگی نقش مستقیم دارد.
محصولی که دیده میشود، زنی که دیده نمیشود
وقتی میوههای باغهای مازندران راهی بازار میشوند، کمتر کسی به دستهایی فکر میکند که آنها را چیدهاند.
وقتی برنج شمال بر سر سفرهها قرار میگیرد، کمتر کسی به زنانی فکر میکند که ماهها در شالیزار کار کردهاند.
و وقتی سبزی تازه در بازار عرضه میشود، کمتر کسی میپرسد چه کسی آن را کاشته، مراقبت کرده و در نهایت برداشت کرده است.
این زنان در تمام این مراحل حضور دارند، اما نام و صدایشان کمتر شنیده میشود.
زن کارگر فقط نیروی کار نیست
مسئله زنان کارگر کشاورزی مازندران تنها میزان دستمزد نیست. امنیت رفتوآمد، شرایط محیط کار، دسترسی به حمایتهای بیمهای و قانونی، امنیت شغلی و برخورداری از دستمزد متناسب با میزان کار، مجموعه مطالباتی است که نمیتوان آنها را نادیده گرفت.
زن کارگر، پیش از آنکه نیروی کار باشد، انسان است؛ مادری که باید هزینه زندگی فرزندانش را تأمین کند، همسری که بخشی از بار اقتصادی خانواده را بر دوش میکشد و دختری که برای کمک به خانواده راهی باغ و زمین کشاورزی میشود.
به همین دلیل، تأمین امنیت و حفظ کرامت این زنان نباید موضوعی حاشیهای تلقی شود.
وقتی دستمزد، تنها راه تأمین زندگی است
فصلی بودن کار، یکی از مهمترین مشکلات کارگران زن در بخش کشاورزی است. کار هست، اما دائمی نیست؛ دستمزد هست، اما درآمد ماهانه ثابت وجود ندارد.
با پایان فصل برداشت، ممکن است فرصت کار نیز پایان یابد و زن کارگر دوباره در انتظار فصل بعد بماند.
در چنین شرایطی، یک روز کار نکردن میتواند به معنای از دست دادن بخشی از درآمد خانواده باشد؛ بنابراین بسیاری از این زنان حتی در شرایط سخت کاری نیز ناچارند به کار ادامه دهند.
مطالبهای فراتر از یک دستمزد
حمایت از زنان کارگر کشاورزی نباید تنها به افزایش دستمزد محدود شود. این زنان به امنیت شغلی، حمایتهای قانونی، شرایط مناسب کار و سازوکارهایی برای جلوگیری از تضییع حقوقشان نیاز دارند.
نمیتوان از رونق کشاورزی مازندران، تولید برنج، محصولات باغی و سبزی سخن گفت، اما زنانی را که در تمام مراحل تولید حضور دارند، نادیده گرفت.
اقتصاد کشاورزی زمانی میتواند از «رونق» سخن بگوید که نیروی انسانی آن نیز از حداقل امنیت و کرامت برخوردار باشد.
صدای زنانی که باید شنیده شود
زنان کارگر مازندران شاید در ویترین بازارها دیده نشوند، اما رد دستهایشان در بسیاری از محصولاتی که از این استان راهی بازار میشود، وجود دارد.
آنها صبح از خانه بیرون میروند، ساعتها در باغ و شالیزار کار میکنند و عصر، خسته به خانه بازمیگردند.
این چرخه برای بسیاری از آنها تکراری است؛ کار، خستگی، دستمزد و دوباره کار.
پرسش اما همچنان پابرجاست: زنانی که بخشی از بار تولید و اقتصاد کشاورزی مازندران را بر دوش میکشند، چه زمانی قرار است سهمشان از امنیت، حمایت و رفاه نیز جدی گرفته شود؟

