گفتوگوی اختصاصی دسترنج ۲۴ با دبیرکل تشکلهای دانشجویی دانشگاه ملی مهارت مازندران؛
«دانشگاه مهارت از صنعت عقب مانده است»؛ کارگاههای فرسوده و کارآموزیِ بینظارت، زنگ خطر اشتغال دانشجویان
در شرایطی که بازار کار بیش از هر زمان دیگری به نیروی ماهر، آشنا با فناوریهای روز و برخوردار از تجربه عملی نیاز دارد، دانشگاه ملی مهارت باید نقشی کلیدی در آمادهسازی دانشجویان برای ورود به محیطهای حرفهای ایفا کند.
سهیل پورخیز، دبیرکل تشکلهای دانشجویی دانشگاه ملی مهارت مازندران، در گفتوگوی اختصاصی با «دسترنج۲۴» از چالشهایی میگوید که به اعتقاد او، فاصله میان مأموریت این دانشگاه و امکانات موجود را افزایش داده است؛ از فرسودگی و بهروز نبودن تجهیزات کارگاهی گرفته تا کمبود آموزشهای عملی، نبود برخی نرمافزارهای تخصصی روز و فاصله محسوس میان دانشگاه و بازار کار.
پورخیز معتقد است دانشگاهی که مأموریت اصلی آن تربیت نیروی فنی، مهارتی و تکنسین متخصص است، نباید به سمت آموزش صرفاً تئوریک حرکت کند. او تجهیز کارگاهها، ساماندهی کارآموزی و حمایت مؤثر از انجمنهای علمی و تشکلهای دانشجویی را از مطالبات فوری دانشجویان عنوان میکند.
به گفته این فعال دانشجویی، ضعف زیرساختهای آموزشی و ارتباط محدود دانشگاه با صنعت، روند مهارتآموزی دانشجویان را با چالش مواجه کرده و لازم است مسئولان دانشگاه نگاه جدیتری به این مطالبات داشته باشند.
کارگاههایی که باید محل مهارتآموزی باشند، اما از تجهیزات بهروز محروماند
دبیرکل تشکلهای دانشجویی دانشگاه ملی مهارت مازندران، کمبود و بهروز نبودن تجهیزات کارگاهی را یکی از مهمترین چالشهای موجود میداند.
به گفته پورخیز، بخشی از تجهیزات موجود در کارگاهها فرسوده یا از رده خارج شدهاند و بخشی دیگر نیز به دلیل کمتوجهی به نگهداری و بهروزرسانی، عملاً امکان استفاده مؤثر را ندارند.
او با تأکید بر اینکه آموزش در دانشگاه ملی مهارت باید بر پایه تجربه عملی و مهارتآموزی شکل بگیرد، اظهار کرد: وقتی تجهیزات استاندارد و متناسب با نیاز روز صنعت در اختیار دانشجو نباشد، آموزش عملی نیز به شکل ناقص ارائه میشود.
پورخیز ادامه داد: در چنین شرایطی، دانشجو نمیتواند مهارتی را که بازار کار از او انتظار دارد، در محیط دانشگاه به اندازه کافی تمرین و تثبیت کند.
وی با اشاره به مأموریت دانشگاه ملی مهارت گفت: رسالت این دانشگاه، تحویل گرفتن دانشآموزان هنرستانها و دبیرستانها و آمادهسازی آنان بهعنوان تکنسینهای متخصص برای جامعه است؛ اما تحقق این رسالت نیازمند کارگاههای مجهز، آموزش عملی کافی و ارتباط مستمر با صنایع بهروز است.
به اعتقاد پورخیز، نمیتوان از یک سو از دانشگاه ملی مهارت انتظار تربیت نیروی متخصص و آماده ورود به بازار کار داشت و از سوی دیگر، امکانات و تجهیزات لازم برای آموزش عملی و بهروز را در اختیار دانشجویان قرار نداد.
دانشگاه مهارت یا دانشگاه تئوری؟
این فعال دانشجویی با انتقاد از غلبه تدریجی آموزشهای تئوریک بر فضای دانشگاه ملی مهارت، نسبت به دور شدن این دانشگاه از ماهیت اصلی خود هشدار داد.
او گفت: کمبود تجهیزات کارگاهی، دانشجویان را از فضای عملی دور میکند. دانشگاهی که باید مهارتآموز، کارمحور و عملی باشد، در حال حرکت به سمتی است که دانشجو بیشتر با مباحث نظری مواجه میشود؛ در حالی که دانشجوی دانشگاه ملی مهارت باید بتواند آموختههای خود را در کارگاه، پروژه و محیط واقعی کار لمس و تجربه کند.
پورخیز تأکید کرد: آموزش نظری در کنار آموزش عملی معنا پیدا میکند و نمیتوان از دانشجو انتظار داشت که تنها با گذراندن واحدهای درسی، آمادگی لازم برای ورود به بازار کار را به دست آورد.
به گفته او، دانشجو باید در کنار مباحث تئوریک، فرصت داشته باشد آموختههای خود را در شرایط واقعی به کار بگیرد، با ابزارها و تجهیزات مورد استفاده در صنعت آشنا شود و برای مواجهه با مسائل واقعی محیط کار آماده شود.
وی معتقد است اگر فاصله میان آموزش دانشگاهی و نیازهای واقعی بازار کار افزایش پیدا کند، فارغالتحصیل دانشگاه ممکن است در زمان ورود به محیط حرفهای با مهارتها و فناوریهایی مواجه شود که فرصت کافی برای آشنایی با آنها در دوران تحصیل نداشته است.
شکاف دانشگاه و بازار کار؛ سرفصلهای قدیمی و پروژههای واقعی کمرنگ
پورخیز فاصله میان دانشگاه و بازار کار را یکی دیگر از چالشهای مهم دانشجویان دانشگاه ملی مهارت دانست و گفت: بهروز نبودن بخشی از سرفصلهای آموزشی، ارتباط محدود با صنعت و کمبود پروژههای واقعی، اثر مستقیمی بر میزان آمادگی دانشجویان برای ورود به بازار کار گذاشته است.
وی افزود: تغییر سرفصلهای درسی، فرایندی اداری و زمانبر دارد؛ اما در کنار این مسئله، انجمنهای علمی و تشکلهای دانشجویی میتوانند با برگزاری دورههای تکمیلی و تخصصی، بخشی از نیازهای روز دانشجویان را پوشش دهند.
به گفته پورخیز، تحقق این ظرفیت مشروط به آن است که دانشگاه نیز از فعالیتهای علمی و تخصصی دانشجویان حمایت واقعی داشته باشد.
دبیرکل تشکلهای دانشجویی دانشگاه ملی مهارت مازندران معتقد است تشکلهای دانشجویی ظرفیت قابل توجهی برای پر کردن بخشی از خلأهای آموزشی دارند، اما این ظرفیت بدون پشتیبانی مدیریتی، تأمین فضای مناسب، امکانات و حمایت مالی، نمیتواند به نتیجه مطلوب برسد.
او تأکید دارد که انجمنهای علمی صرفاً محلی برای برگزاری برنامههای فوقبرنامه نیستند، بلکه میتوانند به عنوان حلقهای میان دانشجو، دانشگاه و نیازهای تخصصی بازار کار عمل کنند.
وقتی نرمافزارهای بازار کار در دانشگاه آموزش داده نمیشوند
یکی دیگر از محورهای مطرحشده در این گفتوگو، کمبود یا نبود برخی نرمافزارها و سامانههای آموزشی بهروز در دانشگاه ملی مهارت است؛ موضوعی که به گفته پورخیز، میتواند دانشجویان را در رقابت با نیازهای واقعی بازار کار با مشکل مواجه کند.
او با اشاره به رشته عمران گفت: امروز در بازار کار از نرمافزارهایی مانند Revit و 3D Max و دیگر برنامههای تخصصی روز استفاده میشود، اما در دانشگاهها گاهی به دلیل نبود مدرس متخصص، فضای مناسب یا زیرساخت لازم، آموزش این ابزارها به اندازه کافی ارائه نمیشود.
پورخیز تأکید کرد: دانشجویی که قرار است پس از فارغالتحصیلی وارد محیط حرفهای شود، باید از همان دوران تحصیل با فناوریها، نرمافزارها و استانداردهای روز صنعت آشنا شود.
به گفته او، اگر دانشجو در دوران تحصیل فرصت کار با ابزارها و نرمافزارهای مورد استفاده در بازار کار را نداشته باشد، بخشی از زمان و انرژی او پس از فارغالتحصیلی صرف جبران این فاصله خواهد شد.
وی افزود: نادیده گرفتن ضرورت بهروزرسانی آموزشها و تجهیزات، فاصله میان دانشجو و بازار کار را بیشتر میکند و با مأموریت اصلی دانشگاه ملی مهارت نیز همخوانی ندارد.
کارآموزی روی کاغذ یا تجربه واقعی در محیط کار؟
پورخیز در بخش دیگری از سخنان خود، وضعیت کارآموزی دانشجویان را نیازمند بازنگری جدی دانست.
او گفت: کارآموزی یکی از مهمترین بخشهای آموزش در دانشگاه ملی مهارت است، اما نظارت بر آن در برخی موارد بسیار پایین است و دانشجو به معنای واقعی کلمه فرصت لمس محیط حرفهای و پروژههای واقعی را پیدا نمیکند.
وی در توصیف این وضعیت، سطح نظارت بر کارآموزی در برخی موارد را «تقریباً صفر» عنوان کرد و افزود: کارآموزی زمانی میتواند به مهارتآموزی واقعی منجر شود که دانشجو وارد محیط کار شود، در جریان فعالیتهای حرفهای قرار گیرد و فرصت یادگیری از افراد باتجربه و مواجهه با مسائل واقعی را پیدا کند.
پورخیز ادامه داد: صرف معرفی دانشجو به یک مجموعه یا ثبت یک دوره کارآموزی نمیتواند به معنای تحقق اهداف این درس باشد؛ بلکه باید برای حضور مؤثر دانشجو در محیط حرفهای و کیفیت تجربهای که به دست میآورد، نظارت و ارزیابی جدی وجود داشته باشد.
وی همچنین درباره درس پروژه گفت: درس پروژه نیز باید از یک فعالیت صرفاً اداری یا تئوریک خارج شود و به سمتی برود که دانشجو در محیط کار قرار گیرد، مسئله واقعی را ببیند و با فرایند اجرای پروژه آشنا شود.
به اعتقاد پورخیز، چنین رویکردی هم به افزایش توانمندی دانشجو کمک میکند و هم مسیر ورود او به بازار کار را کوتاهتر خواهد کرد.
او تأکید دارد دانشجو زمانی میتواند برای ورود به بازار کار آماده باشد که پیش از فارغالتحصیلی، حداقل تجربه مواجهه با مسائل واقعی، ابزارهای تخصصی و فرایندهای حرفهای را داشته باشد.
سه مطالبه فوری دانشجویان از مسئولان دانشگاه
دبیرکل تشکلهای دانشجویی دانشگاه ملی مهارت مازندران، سه اقدام فوری را برای بهبود شرایط دانشجویان ضروری دانست.
نخست؛ تجهیز و بهروزرسانی کارگاهها متناسب با نیاز واقعی صنعت.
به گفته پورخیز، تجهیزات کارگاهی باید متناسب با فناوریها و استانداردهای مورد استفاده در بازار کار بهروزرسانی شوند تا دانشجو بتواند مهارتهای مورد نیاز محیط حرفهای را در دانشگاه تمرین کند.
دوم؛ تقویت ارتباط دانشگاه و صنعت از طریق کارآموزی هدفمند و پروژههای واقعی.
او معتقد است ارتباط دانشگاه با صنعت نباید به معرفی دانشجو برای گذراندن یک دوره کارآموزی محدود شود، بلکه باید ارتباطی مستمر و هدفمند میان دانشگاه، صنایع و دانشجویان شکل بگیرد تا دانشجو بتواند تجربه واقعی و کاربردی به دست آورد.
سوم؛ حمایت جدیتر از انجمنهای علمی و تشکلهای دانشجویی.
پورخیز معتقد است انجمنهای علمی و تشکلهای دانشجویی میتوانند بخشی از نیازهای آموزشی و تخصصی دانشجویان را از طریق برگزاری دورهها، کارگاهها و برنامههای مهارتی پوشش دهند، اما برای انجام این نقش، به حمایت دانشگاه نیاز دارند.
او با بیان اینکه دانشگاه ملی مهارت به دلیل گستردگی در سطح کشور، در مقایسه با برخی دانشگاههای دیگر با محدودیتهای تجهیزاتی و امکاناتی مواجه است، گفت: دانشجویان و انجمنهای علمی تلاش میکنند با وجود همه محدودیتها، سطح فعالیتهای خود را ارتقا دهند و به استاندارد دانشگاههای برتر کشور نزدیک شوند.
مطالبهای برای حمایت؛ دانشجو آماده است، مسئولان هم پای کار باشند
پورخیز در پایان با تأکید بر آمادگی انجمنهای علمی و تشکلهای دانشجویی برای نقشآفرینی بیشتر، از مسئولان دانشگاه ملی مهارت خواست حمایت از فعالیتهای دانشجویی را جدیتر دنبال کنند.
او گفت: دانشجویان و انجمنهای علمی تمام تلاش خود را برای رسیدن به بالاترین سطح علمی و مهارتی به کار میگیرند، اما این مسیر بدون همراهی دانشگاه دشوار خواهد بود.
وی افزود: انتظار ما این است که مسئولان دانشگاهی بیش از گذشته پای کار باشند و از ظرفیت دانشجویان برای رفع مشکلات، تکمیل آموزشها و نزدیک شدن دانشگاه به نیازهای واقعی جامعه و صنعت حمایت کنند.
به گفته دبیرکل تشکلهای دانشجویی دانشگاه ملی مهارت مازندران، دانشجویان صرفاً مطالبهگر امکانات نیستند، بلکه میتوانند بخشی از راهحل مشکلات موجود باشند؛ به شرط آنکه زمینه مشارکت، فعالیت علمی و مهارتی و ارتباط مؤثر آنان با دانشگاه و صنعت فراهم شود.
پورخیز در نهایت تأکید کرد که اگر قرار است دانشگاه ملی مهارت نیروی انسانی مورد نیاز بازار کار را تربیت کند، باید میان عنوان «دانشگاه مهارت» و امکانات، آموزشها و تجربهای که دانشجو در دوران تحصیل دریافت میکند، تناسب واقعی وجود داشته باشد.
