داروی کمیاب، سود کلان؛ پشت پرده بازار آنلاین دارو چیست؟
بحث فروش اینترنتی دارو و همکاری داروخانهها با پلتفرمهای آنلاین بار دیگر به یکی از موضوعات مهم حوزه سلامت تبدیل شده است.
به گزارش دسترنج،بحث فروش اینترنتی دارو و همکاری داروخانهها با پلتفرمهای آنلاین بار دیگر به یکی از موضوعات مهم حوزه سلامت تبدیل شده است. در شرایطی که بسیاری از خدمات به سمت دیجیتالی شدن حرکت کردهاند، مسئولان صنفی داروسازان نسبت به پیامدهای گسترش فعالیت پلتفرمهای دارویی بدون ضوابط مشخص هشدار میدهند.
در همین راستا، رئیس شورای عالی داروخانهها معتقد است بخشی از مشکلات موجود در بازار دارو ناشی از ضعف در نظام توزیع و کمبود برخی اقلام دارویی است؛ وضعیتی که به گفته او زمینه را برای شکلگیری واسطهگری و سودجویی در بازار فراهم کرده است.
پلتفرمها؛ از تسهیلگری تا دلالی
هادی اخوتپور، رئیس شورای عالی داروخانهها، با انتقاد از عملکرد برخی پلتفرمهای فعال در حوزه دارو میگوید این سکوها در مواردی از نقش اصلی خود فاصله گرفتهاند. به گفته وی، برخی داروهای کمیاب که بیماران برای یافتن آنها ناچار به مراجعه به داروخانههای متعدد هستند، از طریق این پلتفرمها به سرعت پیدا میشود اما گاهی با هزینهای بیشتر در اختیار مصرفکننده قرار میگیرد.
به اعتقاد او، زمانی که درآمد یک مجموعه بر پایه پورسانت و درصدی از فروش تعریف شود، امکان ایجاد انگیزههای ناسالم اقتصادی در بازار دارو افزایش مییابد؛ موضوعی که در حوزه سلامت میتواند پیامدهای جدی به همراه داشته باشد.
سلامت مردم؛ کالایی برای معامله نیست
فعالان حوزه داروسازی تأکید دارند که دارو با سایر کالاهای مصرفی تفاوت دارد و نباید تابع قواعد معمول عرضه و تقاضا باشد. در واقع یکی از فلسفههای اصلی نظام دارویی کشور این است که بیماران در شرایط کمبود یا نیاز فوری، مجبور به پرداخت هزینههای بیشتر نشوند.
کارشناسان این حوزه معتقدند هرگونه ساختار اقتصادی که از کمیابی دارو منفعت کسب کند، میتواند زمینه بروز تخلف و آسیب به حقوق بیماران را فراهم سازد.
نگرانی درباره حریم خصوصی بیماران
یکی دیگر از دغدغههای مطرح شده، دسترسی پلتفرمها به اطلاعات حساس بیماران است. نوع بیماری، داروهای مصرفی و سوابق درمانی از جمله دادههایی هستند که در صورت نبود نظارت کافی میتوانند مورد بهرهبرداری تجاری قرار گیرند.
منتقدان میگویند حفاظت از اطلاعات سلامت افراد باید در اولویت قرار گیرد و هرگونه فعالیت آنلاین در این حوزه نیازمند سازوکارهای شفاف و قابل نظارت است.
حلقه مفقوده؛ نظام توزیع دارو
رئیس شورای عالی داروخانهها بر این باور است که مشکل اصلی بیماران، دریافت دارو درب منزل نیست؛ بلکه دسترسی به داروی مورد نیاز است. به گفته او، بسیاری از بیماران پس از مراجعه به چندین داروخانه و نیافتن داروی مورد نظر، ناچار به استفاده از روشهای جایگزین میشوند.
وی پیشنهاد میکند سامانههای توزیع دارو بهگونهای طراحی شوند که داروخانهها بتوانند کمبود دارو را به سرعت ثبت کرده و شبکه توزیع در کوتاهترین زمان ممکن داروی مورد نیاز را تأمین کند.
رانت در مسیر توزیع
به گفته کارشناسان، بخشی از مشکلات موجود به محدودیتهای توزیع و نحوه پوشش بیمهای برخی داروها بازمیگردد. در مواردی بیماران برای دریافت داروهای خاص ناچارند به مراکز یا داروخانههای مشخصی مراجعه کنند؛ موضوعی که میتواند زمینه ایجاد رانت و نارضایتی را فراهم کند.
فعالان این حوزه معتقدند اصلاح ساختار توزیع و افزایش شفافیت میتواند نقش مهمی در کاهش کمبودها و جلوگیری از شکلگیری بازارهای غیررسمی داشته باشد.
ضرورت تدوین ضوابط شفاف
کارشناسان حوزه سلامت تأکید دارند که فناوری و خدمات آنلاین میتوانند در بهبود دسترسی مردم به خدمات درمانی نقش مؤثری ایفا کنند، اما این موضوع نیازمند چارچوبهای قانونی و نظارتی دقیق است.
به نظر میرسد چالش اصلی نه اصل استفاده از فناوری، بلکه نحوه بهکارگیری آن در حوزهای حساس مانند دارو و درمان است؛ حوزهای که هرگونه تصمیمگیری در آن باید با اولویت حفظ سلامت بیماران، شفافیت اقتصادی و امنیت اطلاعات همراه باشد.
