خدمات غیرحضوری تأمین اجتماعی؛ تسهیل زندگی بازنشستگان یا دردسر تازه برای سالمندان؟
بازنشسته برای گرفتن کد دارو هم نباید به فناوری باج بدهد!
بازنشستهای را تصور کنید که با چند بیماری دستوپنجه نرم میکند، هر ماه باید داروهایش را تهیه کند و برای گذران زندگی هم حساب هر هزار تومان را دارد. حالا قرار است برای پیگیری نسخه داروییاش وارد سامانه شود، رمز بگیرد، منوها را پیدا کند و کد رهگیری را به دست بیاورد. اگر همهچیز درست کار کند، چند قدم از رفتوآمدهایش کم میشود؛ اما اگر رمز را فراموش کند، اینترنت قطع شود یا راه استفاده از سامانه را نداند، چه؟ خدمات غیرحضوری تأمین اجتماعی میتواند گرهی از کار بازنشستگان باز کند، به شرط آنکه سالمندان در مسیر دیجیتالیشدن خدمات درمانی، خودشان به مسئلهای تازه تبدیل نشوند.
به گزارش خبرنگار دسترنج ۲۴،بازنشستگی برای بسیاری از مردم، دوران استراحت پس از سالها کار و تلاش است؛ اما واقعیت زندگی بخش قابلتوجهی از بازنشستگان چیز دیگری میگوید. با بالا رفتن سن، هزینههای درمان بیشتر میشود، مراجعه به پزشک و داروخانه تکرار میشود و گاهی یک بیماری مزمن، برنامه زندگی فرد و خانوادهاش را تحت تأثیر قرار میدهد. در چنین شرایطی، هر خدمتی که بتواند رفتوآمد را کمتر کند و کار مردم را زودتر راه بیندازد، ارزشمند است.
به همین دلیل، امکان مشاهده نسخههای الکترونیک و دریافت کد رهگیری از طریق سامانه خدمات غیرحضوری تأمین اجتماعی و اپلیکیشن «تأمین من» را باید جدی گرفت. این امکان میتواند بازنشسته را از بخشی از مراجعات غیرضروری بینیاز کند؛ بهویژه کسی که بهسختی راه میرود، در منطقهای دور از مراکز خدماتی زندگی میکند یا برای هر بار خروج از خانه باید از یکی از اعضای خانواده کمک بگیرد.
اما ماجرا فقط این روی خوش نیست. هر خدمتی که با هدف آسانترشدن زندگی مردم راهاندازی میشود، باید با یک سؤال ساده سنجیده شود: آیا واقعاً کار مردم را آسانتر کرده است؟
وقتی یک پیامک، خیال آدم را راحت میکند
برای بیماری که باید دارویش را بهموقع تهیه کند، دریافت پیامک یا دسترسی به کد رهگیری نسخه میتواند از نگرانیاش کم کند. لازم نیست برای هر پیگیری کوچک، راهی شعبه یا مرکز مربوط شود و وقت و هزینه صرف کند. اگر نسخه در سامانه ثبت شده باشد و مسیر دسترسی هم درست کار کند، بیمار میتواند اطلاعات موردنیازش را از خانه بررسی کند.
این موضوع برای بازنشستگانی که چند نسخه و چند دارو دارند، اهمیت بیشتری پیدا میکند. هرچه دسترسی به اطلاعات روشنتر و سریعتر باشد، احتمال سردرگمی در پیگیری امور درمانی نیز کمتر میشود.
بااینحال، نباید یک نکته مهم را فراموش کرد: داشتن کد رهگیری به معنای حلشدن همه مشکلات درمانی نیست. این کد بهتنهایی نه موجودبودن دارو در داروخانه را تضمین میکند، نه هزینه دارو را کاهش میدهد و نه جای پوشش بیمهای مناسب را میگیرد. اگر بازنشسته کد نسخهاش را بهراحتی دریافت کند، اما برای خرید دارو با هزینه سنگین یا نبود دارو روبهرو شود، هنوز بخش مهمی از مشکل باقی است.
همه سالمندان با تلفن هوشمند رفیق نیستند
اینجا همان نقطهای است که باید کمی مکث کرد.برای یک فرد جوان، ورود به سامانه، پیدا کردن منو و دریافت کد رهگیری شاید کاری چنددقیقهای باشد؛ اما برای یک سالمند، همین مسیر ممکن است به داستانی طولانی تبدیل شود. بعضی بازنشستگان با تلفن هوشمند راحت نیستند. بعضی نوشتههای کوچک صفحه را بهسختی میخوانند. بعضی رمزهای عبور را فراموش میکنند و بعضی دیگر اصلاً اینترنت یا تلفن همراه مناسبی در اختیار ندارند.
در چنین وضعیتی، اگر تمام مسیر دریافت خدمت به سامانه اینترنتی وابسته شود، چه اتفاقی میافتد؟ آیا بازنشستهای که نمیتواند بهتنهایی از اپلیکیشن استفاده کند، باید هر بار دست به دامان فرزند و نوهاش شود؟ آیا کسی که تنها زندگی میکند یا خانوادهاش در شهر دیگری هستند، باید برای پیگیری یک نسخه دارویی بیشتر از دیگران زحمت بکشد؟
هدف از خدمات غیرحضوری، کمکردن دردسرهای مردم است؛ نه اینکه شکل دردسرها عوض شود.
بنابراین، تأمین اجتماعی باید در کنار توسعه سامانههای دیجیتال، به نیاز بازنشستگانی هم توجه کند که با این ابزارها آشنایی ندارند. آموزش ساده در کانونهای بازنشستگی، راهنمای تصویری قابلفهم، پشتیبانی تلفنی پاسخگو و حفظ امکان دریافت کمک حضوری، میتواند فاصله میان سالمندان و فناوری را کمتر کند.
دردسر وقتی بیشتر میشود که سامانه درست کار نکند
هیچ سامانهای از خطا و اختلال مصون نیست. ممکن است پیامک به دست بیمهشده نرسد، نسخه در زمان مورد انتظار نمایش داده نشود یا کاربر نتواند وارد حساب خود شود. این اتفاقها شاید در ظاهر کوچک باشند، اما برای فردی که منتظر تهیه داروی ضروری است، میتوانند به نگرانی جدی تبدیل شوند.
بازنشسته نباید میان پزشک، داروخانه و سامانه سرگردان بماند و نداند برای حل مشکل باید به کجا مراجعه کند. لازم است مسیر مشخصی برای رسیدگی به این موارد وجود داشته باشد و تماس با مرکز ارتباط مردمی ۱۴۲۰ نیز، در صورت نیاز به راهنمایی، به پاسخ روشن و کاربردی منتهی شود.
از سوی دیگر، اطلاعات درمانی افراد جزو اطلاعات شخصی و حساس آنهاست. وقتی سالمندی برای کار با سامانه از اطرافیان کمک میگیرد، باید مطمئن باشد که اطلاعاتش محفوظ میماند و دسترسی به حساب کاربریاش بدون اجازه او در اختیار دیگران قرار نمیگیرد. آسانکردن خدمات نباید به قیمت نادیدهگرفتن حریم خصوصی تمام شود.
بازنشسته فقط کد رهگیری نمیخواهد
واقعیت این است که نگرانی بازنشستگان از درمان، فقط به پیدا کردن نسخه الکترونیک محدود نمیشود. بسیاری از آنها با هزینههای دارو، رفتوآمدهای درمانی و مخارج روزمره زندگی روبهرو هستند. برای کسی که بخش بزرگی از درآمدش صرف نیازهای اولیه میشود، سادهترشدن یک فرایند اداری خبر خوبی است؛ اما اگر هزینه دارو همچنان سنگین باشد، این تسهیل بهتنهایی آرامش کامل به همراه نمیآورد.
خدمات دیجیتال باید در کنار حمایت بیمهای مؤثر، دسترسی مناسب به دارو و پاسخگویی به مشکلات درمانی قرار بگیرند. نمیتوان از یک بازنشسته انتظار داشت از آسانشدن دریافت کد رهگیری راضی باشد، درحالیکه همچنان نگران پول خرید داروی ماه آینده است.
برای سنجش موفقیت این طرح نیز باید به تجربه واقعی بازنشستگان گوش داد. چند نفر توانستهاند بدون کمک دیگران نسخهشان را پیدا کنند؟ چه تعداد در ورود به سامانه مشکل داشتهاند؟ اختلالها چقدر سریع برطرف میشود؟ و مهمتر از همه، آیا این خدمت واقعاً از مراجعات و هزینههای اضافی کم کرده است؟ پاسخ این پرسشهاست که نشان میدهد طرح تا چه اندازه به هدف خود نزدیک شده است.
فناوری باید به کمک بازنشسته بیاید، نه برعکس
راه درست، کنارگذاشتن خدمات غیرحضوری نیست؛ بلکه باید آنها را طوری توسعه داد که هیچ بازنشستهای به دلیل سن، ناآشنایی با فناوری یا نداشتن امکانات مناسب، از دریافت خدمت محروم نماند.
سامانه باید ساده باشد، نوشتهها بهراحتی خوانده شوند، مسیر دریافت کد رهگیری پیچیدگی غیرضروری نداشته باشد و در صورت بروز مشکل، یک راه روشن برای پیگیری وجود داشته باشد. در کنار این امکانات، آموزش و پشتیبانی نیز باید بخشی جداییناپذیر از طرح باشد، نه خدمتی فرعی که فقط در صورت اعتراض مردم به آن توجه شود.
و در آخر اینکه بازنشستهای که سالها کار کرده و حق بیمه پرداخته، نباید در دوران سالمندی برای انجام سادهترین امور درمانی احساس ناتوانی کند. نه باید برای هر پیگیری کوچک راهی مراکز خدماتی شود و نه باید اگر کار با تلفن همراه را بلد نیست، از دیگران عقب بماند.
خدمات غیرحضوری تأمین اجتماعی فرصتی برای کمکردن بخشی از دشواریهای زندگی بازنشستگان است؛ فرصتی که ارزش آن را نه تعداد منوهای سامانه و نه صرف راهاندازی یک اپلیکیشن، بلکه میزان آسودگی مردم مشخص میکند.
معیار موفقیت روشن است: بازنشسته باید بتواند نسخهاش را پیدا کند، کد رهگیریاش را بگیرد و کارش را بدون سردرگمی پیش ببرد. اگر این اتفاق بیفتد، فناوری به کمک او آمده است؛ اما اگر برای انجام یک کار ساده، ناچار باشد ساعتها وقت بگذارد یا از این در به آن در برود، هنوز راه زیادی تا تحقق وعده خدمات آسان باقی مانده است.
سالمندی بهاندازه کافی دشواری دارد؛ دسترسی به خدمات درمانی نباید یکی دیگر از آنها باشد.

