گزارش میدانی از دغدغه خانوادههای کارگران فصلی و روزمزد مازندران در آستانه سال تحصیلی؛
«اول نانِ سفره یا دفتر و لباس مدرسه؟»؛ وقتی جیب کارگر به هزینههای تحصیل نمیرسد
برای خانوادهای که درآمدش به پیدا شدن یک روز کار گره خورده، بازگشایی مدارس فقط صدای زنگ کلاس نیست؛ شروع فهرستی از هزینههایی است که یکی پس از دیگری از راه میرسند. لباس فرم، کیف و کفش، لوازمالتحریر، رفتوآمد و هزار خرج ریز و درشت دیگر؛ هزینههایی که برای کارگر فصلی و روزمزدی که درآمد ثابتی ندارد، گاهی به یک انتخاب تلخ تبدیل میشود: «خرج خانه را بدهم یا نیازهای مدرسه بچهام را؟» خانوادههای کارگری مازندران میگویند دلشان نمیخواهد فرزندانشان به دلیل تنگنای مالی از همکلاسیهایشان عقب بمانند، اما دخل ناپایدار و هزینههای رو به افزایش، هر سال این نگرانی را پررنگتر میکند.
به گزارش خبرنگار دسترنج ۲۴،با نزدیک شدن به آغاز سال تحصیلی، دغدغه خانوادهها فقط خرید دفتر و مداد نیست؛ برای خانوادههای کارگری، هر هزینه تازه میتواند معادله دخل و خرج ماه را به هم بزند. این نگرانی برای کارگران فصلی و روزمزد مازندران جدیتر است؛ کارگرانی که درآمدشان همیشه ثابت نیست و گاهی پیدا شدن یک روز کار، خودش تبدیل به دغدغهای جدی میشود.
یکی از کارگران فصلی میگوید: «وقتی کار باشد، کار میکنیم و وقتی نباشد، باید خرج زندگی را جور کنیم. مدرسه بچه که منتظر نمیماند درآمد ما بهتر شود.»
او از هزینههایی میگوید که یکییکی روی دست خانواده میماند؛ از لباس فرم و کیف و کفش گرفته تا دفتر و لوازمالتحریر و رفتوآمد. میگوید شاید هرکدام به تنهایی رقم بزرگی نباشد، اما وقتی همه را کنار هم میگذاری، متوجه میشوی بخش قابلتوجهی از درآمد خانواده باید صرف مدرسه شود.
مادر یکی دیگر از دانشآموزان، با اشاره به نوسان درآمد همسرش میگوید: «مشکل ما این است که حقوق ثابت نداریم. ممکن است یک ماه چند روز کار باشد و ماه بعد اصلاً کاری پیدا نشود. اما هزینه مدرسه ثابت است و هر سال هم بیشتر میشود.»
او مکثی میکند و ادامه میدهد: «آدم دلش نمیآید چیزی از بچهاش کم بگذارد. بچه وقتی میبیند همکلاسیاش وسایل بهتر دارد، خودش هم انتظار دارد. ولی واقعاً همیشه توان خرید همه چیز را نداریم.»
برای برخی خانوادهها، ماجرا فقط تهیه لوازم مدرسه نیست. هزینه رفتوآمد دانشآموزان هم به یکی دیگر از نگرانیهای جدی آنها تبدیل شده است؛ بهویژه در مناطقی که فاصله خانه تا مدرسه زیاد است و خانواده نمیتواند فرزندش را هر روز شخصاً جابهجا کند.
یکی از پدران کارگر میگوید: «گاهی حساب میکنم ببینم اگر پول سرویس را بدهم، آخر ماه برای خرید چند قلم از مایحتاج خانه کم میآورم. این انتخاب برای یک پدر خیلی سخت است. از یک طرف نمیتوانی بچهات را بدون وسیله رفتوآمد بگذاری و از طرف دیگر، دخلت به خرجت نمیرسد.»
این خانوادهها میگویند فشار هزینههای تحصیل زمانی بیشتر احساس میشود که با سایر مخارج زندگی جمع میشود؛ اجاره خانه، خوراک، هزینه درمان، قبضها و هزینه رفتوآمد، همه در کنار هم قرار میگیرند و سهم آموزش فرزندان نیز به این فهرست اضافه میشود.
یک کارگر روزمزد میگوید: «ما نمیگوییم بچهمان درس نخواند. اتفاقاً تمام امیدمان به همین بچههاست. حرفمان این است که چرا باید شرایطی باشد که برای خرید سادهترین وسایل مدرسه هم حساب و کتاب کنیم و نگران باشیم؟»
او ادامه میدهد: «آدم برای بچهاش آرزو دارد. دوست دارد خوب درس بخواند، کلاس برود، وسیله مناسب داشته باشد. ولی وقتی درآمدت روزمزدی است، خیلی از این آرزوها تبدیل میشود به چیزهایی که باید مدام عقب بیندازی.»
نگرانی دیگری که والدین مطرح میکنند، احتمال تأثیر مشکلات مالی بر کیفیت تحصیل فرزندان است. آنها میگویند وقتی هزینههای آموزش افزایش پیدا میکند، خانوادههای کمدرآمد ناچارند برخی هزینههای آموزشی را حذف یا محدود کنند؛ موضوعی که میتواند فرصتهای آموزشی کودکان را تحت تأثیر قرار دهد.
یکی از مادران میگوید: «بچه نباید تاوان وضعیت مالی پدر و مادرش را بدهد. اگر قرار است آموزش برای همه باشد، باید شرایطی فراهم شود که بچه یک کارگر هم بتواند بدون نگرانی از کمبود امکانات درس بخواند.»
حرفهای این خانوادهها در نهایت به یک مطالبه مشترک میرسد؛ اینکه در تصمیمگیری درباره هزینههای مدارس و خدمات مرتبط با دانشآموزان، شرایط اقتصادی خانوادههای کمدرآمد، بهویژه کارگران فصلی و روزمزد، جدیتر دیده شود.
برای این خانوادهها، شروع مدرسه فقط شروع یک سال تحصیلی تازه نیست؛ آغاز دوباره مجموعهای از هزینههاست که باید با درآمدی نامنظم و گاه غیرقابل پیشبینی تأمین شود.
و شاید خلاصه تمام نگرانی آنها را بتوان در حرف کوتاه یکی از همین کارگران پیدا کرد: «ما فقط میخواهیم بچهمان به خاطر جیب پدرش، از درس و آیندهاش عقب نماند.»

